Axios сенсацияси: Вашингтон ва Теҳрон катта битим арафасидами?

Қатар дипломатлари Теҳронда бўлиб ўтган узоқ ва мураккаб муҳокамалар давомида Эрон ва АҚШ ўртасидаги тўғридан-тўғри музокараларни қайта бошлаш бўйича сезиларли силжишга эришди. Бу ҳақда нуфузли Axios портали дипломатик манбаларга таянган ҳолда хабар берди.

Манбаларнинг таъкидлашича, Теҳронда нақд 12 соат давом этган марафон музокаралар вақтида қатарлик воситачилар Оқ уй билан узлуксиз алоқада бўлиб турган. Жараённинг кейинги босқичи эса шанба куни Доҳада давом эттирилиши маълум қилинди.

Томонларнинг қарама-қарши шартлари: Асосий тўсиқ нимада?

АҚШ расмийларининг қайд этишича, келишувга эришиш осон кечмаяпти, чунки ҳар икки давлат бир-бирига мутлақо зид талабларни илгари сурмоқда:

• Вашингтоннинг талаби: Оқ уй Теҳрондан ядро дастури бўйича қатъий чегирмаларга боришни ва ядровий фаолликни кескин чеклашни талаб қилмоқда;

• Теҳроннинг шартлари: Эрон томони музокаралар бошланишидан аввал АҚШдан денгиз қамалини олиб ташлашни, чет элда музлатиб қўйилган эрон маблағларини қайтаришни ҳамда ўз нефтини халқаро бозорларда эркин сотишга тўлиқ рухсат беришни талаб қилмоқда.

Оқ уйдаги иккиланиш: Вэнс, Кушнер ва Трампнинг скептицизми

Америкалик манбаларнинг маълум қилишича, АҚШ маъмуриятининг ўзида ҳам бу масалада турлича қарашлар мавжуд:

• Музокара тарафдорлари: АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс, президент Трампнинг махсус вакиллари Стив Уиткофф ҳамда Жаред Кушнер Теҳрон билан мулоқотни қайта тиклаш ва катта сиёсий битимга эришиш тарафдори бўлиб турибди;

• Трампнинг шубҳаси: Бироқ президент Дональд Трамп Эрон қачондир АҚШ учун мақбул бўлган ҳақиқий шартларга рози бўлишига жуда шубҳа билан қарамоқда.

Доҳада давом этадиган дипломатик консультациялар Яқин Шарқдаги кескинликни камайтириш ҳамда жаҳон нефть бозоридаги беқарорликни юмшатишда муҳим бурилиш ясаши мумкин.