Мамлакатимизда тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш, бизнес вакиллари учун эркини кенгайтириш ва уларнинг елкасидаги маъмурий юкларни сезиларли даражада енгиллаштириш борасида навбатдаги инқилобий қадам ташланди. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Кичик бизнес субъектларининг ўсиши учун янада қулай иқтисодий ва маъмурий шарт-шароитлар яратиш тўғрисида”ги тарихий фармони эълон қилинди.
Ушбу муҳим ҳужжат билан солиқ тизимида тадбиркорлар йиллар давомида кутган жуда кўплаб қулайликлар ва енгилликлар ҳаётга татбиқ этилмоқда. Янги фармон бизнес оламига қандай енгилликлар олиб келаётгани ва уларнинг фаолиятида қандай туб бурилишлар ясаши ҳақидаги энг ёқимли ва муҳим тафсилотларни сиз азиз ўқувчиларимиз учун содда, халқчил тилда жамладик.
ҚҚСга ўтиш чегараси қарийб 5 миллиард сўмга етказилди
Кичик бизнес вакиллари учун энг катта хушхабарлардан бири — умумий солиқ тизимига (ҚҚС) мажбурий ўтиш мезонининг кескин оширилиши бўлди. 2026 йилнинг 1 июнидан эътиборан ушбу чегаравий миқдор базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ)нинг нақд 12 000 баравари этиб белгиланди. Жиддийроқ айтадиган бўлсак, бу рақам айни пайтда нақд 4 миллиард 944 миллион сўмга тенг демакдир!
Таққослаш учун, ушбу чегара 2020 йилнинг бошидан буён атиги 1 миллиард сўмни ташкил этар эди. Эндиликда тадбиркорлар йиллик айланмаси 5 миллиард сўмга етгунга қадар хотиржам равишда соддалаштирилган тизимда фаолият юритишлари мумкин бўлади.
Овқатланиш, савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаларига 6 фоизлик ҚҚС
Янги фармонга биноан, 2026 йил 1 июндан бошлаб 2030 йилнинг 1 январига қадар умумий овқатланиш, савдо ҳамда хизмат кўрсатиш соҳасида ишлайдиган тадбиркорларга (давлат улуши бўлган корхоналар ва йирик солиқ тўловчилардан ташқари) ихтиёрий равишда ҚҚС тўлашнинг ўта соддалаштирилган тартибини танлаш ҳуқуқи бериляпти.
Ушбу янги тизимнинг жозибадор жиҳатлари қуйидагилардан иборат:
ҚҚС ставкаси барча турдаги маҳсулот ва хизматларни сотиш айланмаси учун бор-йўғи 6 фоиз қилиб белгиланади.
Энг қувонарлиси, мазкур тартибни танлаган тадбиркорлар учун фойда солиғи ставкаси 0 фоиз этиб белгиланади ва улар солиқ ҳисоботини топшириш мажбуриятидан бутунлай озод қилинади.
Сотиб олинган товарлар бўйича ҚҚСни ҳисобга олиш (зачёт) ҳуқуқи берилмайди ҳамда мавжуд имтиёзлар ва салбий фарқни қайтариш тартиби қўлланмайди.
Бироқ, ушбу тадбиркорлардан маҳсулот сотиб олган харидорларда ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқи тўлиқ сақланиб қолади.
Эслатма: Ушбу тизимга ўтиш ёки ундан воз кечиш тадбиркорнинг хоҳишига кўра, солиқ идорасига хабарнома юборилган ойдан кейинги ойнинг биринчи кунидан кучга киради. Солиқ қўмитаси бир ой муддатда электрон чек ва ҳисобварақ-фактураларда 6 фоизлик ҚҚСни ҳисоблаш тизимини йўлга қўяди.
Тезкор ва адолатли солиқ маъмурчилиги: Инсон омили чекланади
Янги ислоҳотлар доирасида тадбиркорларни қийнаб келаётган қатор маъмурий тўсиқлар чилпарчин қилинди. Аввало, солиқ тўловчи гувоҳномасини вақтинча тўхтатиб туришдек нохуш тартиб бутунлай бекор қилинди. Шунингдек, импорт билан шуғулланувчи компаниялар, якка тартибдаги тадбиркорлар ва ўзини ўзи банд қилганларни мажбурий равишда ҚҚС тўловчиси деб эътироф этиш амалиётига ҳам чек қўйилди.
Бундан ташқари, 2027 йил 1 январдан бошлаб, солиқ хавфи паст бўлган тадбиркорларга ҚҚСнинг салбий фарқини (давлатдан пул қайтаришни) қоплаб беришда инсон омили иштирок этадиган эски тизимдан воз кечилиб, жараён тўлиқ автоматик тарзда амалга оширилади. Фармон кучга киргунга қадар ҳосил бўлган 10 миллион сўмгача бўлган салбий фарқ суммалари эса ҳеч қандай ариза ва солиқ текширувларисиз, автоматик равишда тадбиркорларнинг ҳисоб рақамига қайтариб берилади.
Текширишларга чеклов: Маъмурий босим камаяди
Тадбиркорлар ўз хатоларини мустақил тўғрилашлари учун янги имкониятлар яратилди. 2028 йил 1 январга қадар махсус автоматик дастур орқали аниқланган хатоларни тадбиркор ўз хоҳиши билан тузатса, қуйидаги солиқ текширувлари ўтказилмайди:
Солиқ хавфи суммаси миқдори | Ўтказилмайдиган текширув тури |
500 миллион сўмгача бўлганда | Солиқ аудити ўтказилишига йўл қўйилмайди |
100 миллион сўмгача бўлганда | Сайёр солиқ текшируви ўтказилмайди |
Қолаверса, 2026 йил 1 июлдан бошлаб камерал текширув талабномасига жавоб ёки тузатиш киритилган заҳоти, тадбиркорнинг банкдаги ҳисоб рақамини қайта фаоллаштириш жараёни инсон иштирокисиз, тўлиқ автоматлаштирилган ҳолда бажарилади. 2027 йилдан бошлаб эса бухгалтерия ва солиқ маслаҳатчиларини жалб қилиш харажатларини икки баробар оширилган миқдорда чегиришга рухсат берилади.
Кафе, ресторан ва меҳмонхоналарга катта енгилликлар
Ушбу соҳа вакиллари учун ҳам жуда ёқимли янгиликлар бор. 2026 йил 1 июндан бошлаб меҳмонхона ва ресторанларда алкоголь ҳамда тамаки маҳсулотлари сотилаётганда нақд пулда тўлов қабул қилишга расман рухсат берилди. Ичимликлар харид қилинганда рақамли маркировка кодлари ушбу масканларнинг ўзидаёқ якуний истеъмолга чиқарилган деб ҳисобланади.
Шунингдек, умумий овқатланиш шохобчалари учун айрим ходимларни махсус мобил илова орқали шу куннинг ўзида, маълум муддатга соддалаштирилган тартибда ишга қабул қилиш ва маош тўлаш тизими жорий этилмоқда. Энг қувонарлиси, улар тўлаган ҚҚС суммасининг нақд 40 фоизи (нақд пулсиз тушум улушидан қатъи назар) давлат томонидан қайтариб берилади. 2027 йилдан бошлаб эса алкоголь сотиш ҳуқуқи учун йиғимлар бирлаштирилиб, БҲМнинг 10 фоизи миқдорида ягона ставка этиб белгиланади.
Ижара тўловларидаги қулайликлар
Фармонга биноан, ресторан, савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасидаги биноларга туташ бўлган ҳудудлардан фойдаланганлик учун тўланадиган ижара ҳақи миқдори ер солиғининг атига бир баравари миқдорида белгиланди. 2027 йилдан бошлаб эса (Тошкент шаҳридан ташқари) умумий майдони 1 000 квадрат метрдан ортиқ бўлган мулклар тадбиркорларга ижарага берилганда, солиқ солиш мақсадидаги энг кам ижара ставкалари қўлланмайдиган бўлди.
Ушбу тарихий ва узоқ кутилган фармон қоидалари эълон қилинган вақтдан бошлаб дарҳол кучга кирди. Юртимизда тадбиркорлик ривожи йўлида очилаётган янги имкониятлар ва энг муҳим иқтисодий янгиликларни биз билан кузатишда давом этинг, азиз ўқувчилар!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
