Олий таълимда етишмовчилик: Бир ўқитувчига 200 нафаргача талаба тўғри келмоқда
Ўзбекистон олий ўқув юртларида профессор-ўқитувчилар етишмовчилиги ва иш юкламасининг ҳаддан ташқари юқорилиги билан боғлиқ жиддий муаммо аниқланди. Таълим сифатини таъминлаш миллий агентлиги томонидан эълон қилинган янги ҳисобот олий таълим тизимидаги улкан номутаносибликни яққол кўрсатиб берди. Zamin.uz вазиятнинг хавотирли тафсилотларини тақдим этади.
1,6 миллион талабага атиги 61 минг ўқитувчи
Бугунги кунда мамлакат олий таълим тизимида талабалар кўлами жуда катта: республика бўйича жами 1,6 миллиондан ортиқ талаба таҳсил олмоқда. Бироқ уларга дарс берадиган ва илмий раҳбарлик қиладиган профессор-ўқитувчилар сони бор-йўғи 61 минг нафарни ташкил этади. Бу рақамлар таълим муассасасининг турига қараб кескин фарқланади.
ОТМ мақомига кўра юкламалар: Хусусийларда аҳвол оғир
Ҳисобот маълумотларига кўра, бир нафар ўқитувчига тўғри келадиган ўртача талабалар сони қуйидагича тақсимланган:
Давлат ОТМларида: бир ўқитувчига ўртача 19,1 нафар талаба;
Хорижий ОТМ филиалларида: бир ўқитувчига ўртача 32,9 нафар талаба;
Нодавлат (хусусий) таълим муассасаларида: бир ўқитувчига ўртача 55,3 нафар талаба тўғри келмоқда.
Кўриниб турибдики, нодавлат олийгоҳларда ўқитувчилар зиммасидаги реал юклама давлат муассасаларига қараганда қарийб уч баробар кўп.
Экстремал кўрсаткич: Бир мураббийга 200 талаба!
Фан йўналишлари кесимида энг мураккаб вазият ижтимоий-гуманитар фанлар соҳасида кузатилган бўлиб, у ерда бир домлага ўртача 44,3 нафар талаба тўғри келади. Энг қулай ва паст юклама эса ижод ва спорт йўналишидаги олий таълим муассасаларида (8,4) қайд этилган.
Энг хавотирли жиҳати: Айрим таълим муассасаларида биргина ўқитувчи ёки мураббийга 200 дан ортиқ талаба тўғри келадиган экстремал кўрсаткичлар рўйхатга олинган.
Бу вазият таълим сифатига қандай таъсир қилади?
Мутахассислар ва таълим соҳаси экспертларининг огоҳлантиришича, бундай жиддий номутаносиблик олий таълимда иккита йирик муаммони келтириб чиқаради:
Индивидуал ишлаш имконияти йўқолади: Бир пайтнинг ўзида юзлаб талабага дарс беришга мажбур бўлган ўқитувчи ҳар бир талабанинг ўзлаштиришини алоҳида назорат қила олмайди ва улар билан индивидуал ишлай олмайди.
Илмий фаолият сифати пасаяди: Профессор-ўқитувчиларнинг бутун вақти ва энергияси фақатгина улкан дарс юкламаларини бажаришга сарфланиб, илмий-тадқиқот ишлари билан шуғулланишга имкон қолмайди.
Изоҳлар 0
…