Янги шаҳар, янги уй ва янги фамилия: Наманганлик қизчанинг оиласига давлат ёрдам кўрсатади

Наманган вилоятидаги боғчада 5 ёшли қизчага нисбатан содир этилган жирканч жиноят жамоатчиликни қаттиқ ларзага солган бир пайтда, давлат томонидан жабрланган норасида бола ва унинг оиласини муҳофаза қилиш бўйича мисли кўрилмаган даражадаги кескин ва инсонпарвар чоралар эълон қилинди. Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директорининг биринчи ўринбосари Шаҳноза Мирзиёеванинг маълум қилишича, фожиа қурбони бўлган қизалоқ ва унинг яқинларига янги ҳаёт бошлашлари учун давлат томонидан комплекс ёрдам пакети тақдим этилади.

Режага кўра, оила зудлик билан бошқа хавфсиз шаҳарга кўчирилади, янги уй-жой билан таъминланади ҳамда қизча ва оила аъзолари учун чуқур тиббий ва руҳий реабилитация курслари ташкил этилади. Бундан ташқари, қизалоқнинг онаси муносиб ишга жойлаштирилиб, ўқишини давом эттиришига кўмаклашилади. Оиланинг хавфсизлиги ва келажакдаги тинчлигини таъминлаш мақсадида, агар зарурат туғилса, уларнинг фамилиялари ҳам қонуний тартибда тўлиқ ўзгартириб берилиши билдирилди. «Энг муҳими, болажон ва унинг яқинлари хавфсиз муҳитда янги ҳаёт бошлашлари учун барча шароит яратилади», дея таъкидлади Шаҳноза Мирзиёева.

«Бошқа шаҳар, янги уй-жой ва фамилияни ўзгартириш»: Давлат ёрдами пакетининг 5 та асосий нуқтаси

Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги эълон қилган комплекс чора-тадбирларнинг энг муҳим фактлари:

• Хавфсиз шаҳарга кўчириш ва янги уй: Оила боғчада содир бўлган муҳит ва босимдан узоқлаштирилиб, бошқа ҳудудда барча қулайликларга эга турар жой билан таъминланади;

• Тўлиқ психологик ва тиббий реабилитация: Зўравонликка учраган қизалоқ ва унинг яқинлари учун профессионал мутахассислар иштирокида тикланиш дастури ишга туширилади;

• Онани иш ва ўқиш билан таъминлаш: Оиланинг молиявий мустақиллигини кафолатлаш мақсадида онанинг таълим олиши ва касбий фаолият юритиши давлат кафолатига олинади;

• Шахсий маълумотлар ва фамилияни ўзгартириш: Жабрланган оиланинг келажакда ижтимоий стигма ва психологик босимга учрамаслиги учун уларнинг фамилиялари ўзгартириб берилиши мумкин;

• «Гувоҳларни ҳимоя қилиш» форматидаги янги механизм: Ўзбекистон тарихида илк бор болалар зўравонлиги қурбони бўлган оила учун давлат миқёсида тўлиқ қайта интеграция модели қўлланилмоқда.

Жабрланган оилаларни қўллаб-қувватлаш: Анъанавий ёрдам ва жорий этилаётган махсус механизм таққоси

Намангандаги ҳолат юзасидан кўрилаётган давлат чораларининг қиёсий таҳлили:

Ҳуқуқий ва ижтимоий-психологик экспертиза: Нега фамилия ва шаҳарни ўзгартириш ўта муҳим қадам?

Болалар ҳуқуқлари бўйича экспертлар, криминологлар ва психологларнинг хулосалари:

• «Иккиламчи виктимизация ва жамоатчилик босимини енгиш»: Жинсий зўравонлик қурбони бўлган норасидалар ва уларнинг яқинлари кўпинча яшаб турган жойларида нотўғри қарашлар, ортиқча саволлар ва шивир-шивирлар қуршовида қолиб, оғир психологик босимга (стигматизация) дуч келади; шаҳарни ва фамилияни ўзгартириш оилага «оқ қоғоздан» янги ва хавфсиз ҳаёт бошлаш имконини беради;

• Давлат ҳимоясининг институционал даражага кўтарилиши: Ривожланган давлатларда кенг қўлланиладиган қурбонлар ва гувоҳларни ҳимоя қилиш дастурлари (турар жой, ҳужжатлар ва иш билан таъминлаш) Ўзбекистон амалиётида айнан болаларни ҳимоя қилиш соҳасида янги босқичга чиқмоқда;

• Шаҳноза Мирзиёеванинг шахсий ташаббуси: Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигининг бу даражадаги очиқ ва қатъий позицияси давлат нафақат жиноятчиларни жазолаши, балки жабрланган фуқаронинг кейинги тақдири учун ҳам тўлиқ масъулиятни ўз зиммасига олишини исботловчи прецедентдир.

Сизнингча, оғир зўравонликка учраган болалар ва уларнинг оилаларини бошқа ҳудудга кўчириб, шахсий маълумотларини ўзгартириш амалиёти мамлакатимиздаги барча шу каби ҳолатлар учун қонуний тартибда мустаҳкамланиши керакми? Жабрланган норасидаларнинг соғлом муҳитда улғайишини кафолатлаш учун жамиятимиз яна қандай эътибор ва масъулият кўрсатиши зарур? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва инсон қадри ҳамда болалар муҳофазасига бағишланган ушбу муҳим таҳлилни кенг баҳам кўринг!