SpaceX тарихий рекордни янгилади: Компания бутун инсониятдан кўпроқ сунъий йўлдош учирди

Илон Маск асос солган SpaceX компанияси коинотни ўзлаштириш борасида навбатдаги ҳайратланарли натижани қайд этди. Сўнгги маълумотларга кўра, компания томонидан коинотга чиқарилган аппаратлар сони бутун инсоният 1957-йилдан буён амалга оширган жами парвозлар кўрсаткичидан ошиб кетди. Бу нафақат хусусий сектор, балки бутун жаҳон космонавтика тарихи учун улкан бурилиш нуқтаси ҳисобланади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Собиқ коинот соҳаси раҳбари ва инвестор Кристиан Кайлнинг ҳисоб-китобларига кўра, 12-июн ҳолатига кўра SpaceX орбитага жами 15 262 та аппарат олиб чиққан. Таққослаш учун, дунёнинг қолган барча мамлакатлари ва ташкилотлари томонидан коинот даври бошланганидан бери учирилган объектларнинг умумий сони 15 138 тани ташкил этмоқда. Шундай қилиб, битта хусусий компания коинотдаги фаоллик бўйича бутун дунёни ортда қолдиришга муваффақ бўлди.

Муваффақиятсизликдан мутлоқ етакчиликка қадар

Бугунги зафарли натижаларга қарамай, SpaceX йўли осон кечмаган. 2002-йилда ташкил этилган компаниянинг илк қадамлари ўта оғир бўлган: Falcon 1 ракетасининг дастлабки учта парвози ҳалокат билан якунланган. Илон Маскнинг эътироф этишича, агар тўртинчи уриниш ҳам муваффақиятсиз бўлганида, компания молиявий инқироз туфайли ёпилиб кетиши мумкин эди. Бироқ 2008-йилда Falcon 1 орбитага муваффақиятли чиқди ва бу янги даврнинг бошланиши бўлди.

Ҳозирги вақтда компаниянинг асосий ишчи кучи Falcon 9 ракетаси ҳисобланади. 2010-йилда дебют қилган ушбу кўп марта фойдаланиладиган ракета коинотга юк ташиш таннархини кескин тушириб юборди. Фақатгина 2025-йилнинг ўзида Falcon 9 ёрдамида 165 та парвоз амалга оширилиши режалаштирилган бўлиб, бу соҳадаги мисли кўрилмаган интенсивликдир.

Starlink – асосий ўсиш драйвери

SpaceX'нинг бундай катта фарқ билан етакчиликка чиқишига асосий сабаб Starlink глобал сунъий йўлдош алоқа тизимидир. Компания амалга ошираётган парвозларнинг қарийб 75 фоизи айнан ушбу тармоқни кенгайтиришга қаратилган. Астрофизик Жонатан Макдауелл маълумотларига кўра, 18-июн ҳолатига кўра орбитага 12 318 та Starlink сунъий йўлдоши чиқарилган.

Компания бу билан тўхтаб қолмоқчи эмас. Келажакда Starlink туркуми 40 мингта аппаратга етиши кутилмоқда. Бу эса дунёнинг энг чекка нуқталарида ҳам юқори тезликдаги интернетдан фойдаланиш имкониятини яратади. Ўзбекистон каби денгизга чиқиш имконияти чекланган ва глобал магистрал тармоқларга боғлиқ давлатлар учун бундай сунъий йўлдош технологиялари алоқа барқарорлигини таъминлашда муҳим аҳамиятга эга.

Келажак режалари: Starship ва сунъий интеллект

Илон Маскнинг амбициялари фақат интернет билан чекланмайди. Яқинда у коинотда бир миллионгача маълумотларни қайта ишлаш марказларини (дата-сентер) жойлаштириш режасини эълон қилди. Бу SpaceX'ни шунчаки ракета операторидан сунъий интеллект бозорининг йирик иштирокчисига айлантиради. Ушбу режаларни амалга оширишда дунёдаги энг қувватли Starship ракетаси асосий рол ўйнайди.

Ҳозирда синовдан ўтказилаётган Starship тўлиқ қайта фойдаланишга мўлжалланган бўлиб, у йилига минглаб парвозларни амалга ошириши мумкин. ixbt.com хабарига кўра, ушбу технология нафақат Ер орбитасини, балки Ой ва Марсни ўзлаштиришда ҳам ҳал қилувчи омил бўлади. SpaceX'нинг ҳозирги рекорди инсониятнинг коинотдаги янги, янада кенг кўламли кенгайиши учун пойдевор вазифасини ўтайди.