Хитой 800 кишилик “учувчи қанот” лойиҳасини тақдим этди

Хитойлик тадқиқотчилар келажакда 800 дан ортиқ йўловчини таши оладиган истиқболли “учувчи қанот” схемасидаги йўловчи самолётининг аэродинамик моделини намойиш этди. Ixbt.com маълумотига кўра, ушбу лойиҳа мамлакатнинг ўз йирик фуқаролик ҳаво кемаларини яратиш дастуридаги энг улкан йўналишлардан бирига айланиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Анъанавий авиация лайнерларидан фарқли ўлароқ, янги ҳаво кемаси аниқ ажратилган фузеляж, қанотлар ва дум қисмига эга эмас, балки ягона кенг тешувчи корпусдан иборат. Янги самолётнинг кенглиги тахминан 85 метрни, узунлиги эса 43 метрни ташкил этиши кутилмоқда. Мазкур ўлчамлар уни машҳур ҳарбий техника намуналари билан қиёслаш имконини беради.

Техник кўрсаткичлар ва таққослашлар

Хитойлик мутахассислар лойиҳалаштираётган ҳаво кемасининг қанот ёйилиши Америка стратегик бомбардимончиси Б-2 Спиритдан тахминан 1,6 баробар катта. Йўловчи сиғими бўйича эса у ҳозирги кундаги энг йирик серияли йўловчи самолёти Аирбус А380'дан ҳам сезиларли даражада ўзиб кетади. Маълумки, Аирбус A380 одатда 555 нафаргача йўловчини сиғдира олса, янги хитойча концепция 800 дан ортиқ кишига мўлжалланган.

Мазкур лойиҳа ортида Хитойнинг КАРДК аэродинамика тадқиқот ва ишланмалар маркази турибди. Ушбу миллий институт аввалроқ КОМАК C919 йўловчи самолёти ва Й-20 транспорт авиацияси каби йирик миллий дастурларда ҳам фаол қатнашган эди. Мутахассисларнинг фикрича, “учувчи қанот” схемасининг асосий афзаллиги юқори аэродинамик самарадорликдир.

Муҳандислик муаммолари ва инфратузилма

Анъанавий лайнерларда фузеляжнинг катта қисми фақат ҳаво қаршилигини юзага келтиради, холос. Янги схемада эса бутун майдон кўтариш кучини ҳосил қилишда қатнашиб, кўп сонли йўловчиларни ташишда ёқилғи сарфини назарий жиҳатдан камайтириш имконини беради. Шунга қарамай, бундай шаклдаги фуқаролик самолётини яратиш қатор мураккаб муҳандислик муаммоларини келтириб чиқаради.

Жумладан, юзлаб одамларни фавқулодда эвакуация қилиш, улкан корпусни герметизация қилиш, бошқарувни таъминлаш ҳамда йўловчилар қулайлигини сақлаш масалаларини қайта ҳал қилиш талаб этилади. Қолаверса, 85 метрлик кенглик ИКАО Ф аэродром кодининг 80 метрлик стандарт чекловидан ошиб кетади. Бу эса келгусида аэропорт инфратузилмасини ўзгартиришни талаб қилиши мумкин.

Ҳозирги кунда Хитойда фуқаролик авиацияси дастурлари жадал кенгайиб бормоқда. Ишлаб чиқарилаётган C919 лайнеридан ташқари, Хитой 2030-йил атрофида илк парвозини амалга ошириши кутилаётган, 280 ўринли C929 кенг фюзеляжли самолётини ҳам ривожлантирмоқда. Шунингдек, NASA X-59 тажриба самолёти технологияларига таянувчи C949 товушдан тез учувчи йўловчи лайнери концепцияси ҳам ишлаб чиқилмоқда.