Узоқ давом этувчи космик парвозлар саломатлик учун янги хавф туғдирди

Инсониятнинг коинотни ўзлаштириш борасидаги интилишлари янги ва жиддий тиббий муаммога дуч келди. Маё Клиник Просеедингс илмий нашрида эълон қилинган тадқиқот натижаларига кўра, коинотда 90 кундан ортиқ вақт ўтказган астронавтлар Ерга қайтгач, сон суягининг синиш хавфига кўпроқ дуч келишлари аниқланди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Ҳозирги кунда коинотга парвоз қилган инсонлар сони нисбатан кам бўлгани сабабли, олимлар ушбу маълумотларни таҳлил қилиш учун баес эҳтимоллик моделлаштириш усулидан фойдаланишди. Тадқиқот шуни кўрсатдики, астронавтларда умумий ҳолда жароҳатлар коэффициенти ошмаган бўлса-да, уч ойдан ортиқ давом этган миссия қатнашчиларида сон суяги синиши ҳолатлари қисқа парвозлардагиларга ва коинотга учмаган оддий одамларга нисбатан юқорироқ экан.

Бундан ташқари, бундай турдаги суяк синишлари астронавтларда умумий аҳоли вакилларига нисбатан анча ёшроқ ёшда содир бўлган. Мутахассисларнинг фикрича, бу ҳолат космик парвоз давомида суяк массасининг йўқолиши узоқ муддатли салбий оқибатларга олиб келишидан далолат беради.

Микрогравитациянинг суяк тизимига таъсири

Ушбу ўзгаришларнинг асосий сабаби сифатида микрогравитация омили кўрсатилмоқда. Коинотда суяклар ва мушаклар Еридагига қараганда сезиларли даражада камроқ юкламани бошдан кечиради, шунинг учун организм янги шароитларга мослаша бошлайди. Натижада суяк массаси камайиб, суяк тўқимасининг тузилиши ўзгаради.

Асосий муаммо шундаки, инсон одатда суяк тўқимаси йўқолишини ўз вақтида сезмайди. Ерга қайтган астронавт ўзини тўқима ва органлар жиҳатидан тўлақонли тикланган деб ҳисоблаб, яна оғир жисмоний юкламаларга киришиши мумкин, ваҳоланки суякларнинг мустаҳкамлиги ҳали парвозгача бўлган даражага қайтмаган бўлади.

Келгусидаги узоқ муддатли космик миссиялар истиқболи

Мазкур илмий натижалар келажакдаги узоқ муддатли космик экспедицияларни режалаштиришда муҳим аҳамият касб этади. Ҳозирги вақтда NASA олти ойдан ортиқ давом этадиган миссияларни, Artemis дастури доирасида Ойштурар жойларни ҳамда истиқболда Марсга амалга ошириладиган бошқариладиган экспедицияларни тайёрламоқда.

Шу муносабат билан тадқиқотчилар астронавтларнинг суяк ҳолати устидан назоратни янада кучайтириш зарурлигини таъкидламоқда. Ҳозирги вақтда NASA рентген абсорбциометрияси ёрдамида суяк минерал зичлигини стандарт баҳолашдан ташқари, космик парвозлардан олдин ва кейин миқдорий компьютер томографиясидан ҳам фойдаланмоқда. Ушбу усул суякларнинг алоҳида участкалари ҳолатини ва уларнинг тикланиш жараёнини батафсил баҳолаш имконини беради.