Лаваль университети олимлари жисмоний фаолликнинг руҳий саломатлик учун нечоғли муҳим эканини исботловчи янги кашфиётга қўл уришди. Nature Communications журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, мунтазам ҳаракат қилиш миянинг мудофаа тизимини мустаҳкамлаб, депрессия ва хавотир белгиларини сезиларли даражада камайтиради.
Гематоэнсефалик тўсиқ: Миянинг «божхона» хизмати
Тадқиқот марказида гематоэнсефалик тўсиқ деб аталувчи мураккаб тизим турди. Ушбу тўсиқ мияни қон оқимидаги зарарли моддалар ва яллиғланиш молекулаларидан ҳимоя қилувчи ўзига хос «филтр» вазифасини ўтайди.
Сичқонлар устида ўтказилган тажрибалар шуни кўрсатдики:
Стресснинг зарбаси: Сурункали ижтимоий стресс ушбу тўсиқнинг яхлитлигини бузади.
Оқсиллар тақчиллиги: Стресс таъсирида ҳужайраларни жипслаштирувчи клаудин-5 оқсили камайиб кетади, бу эса руҳий тушкунлик ва хавотирнинг кучайишига сабаб бўлади.
Фаоллик ва «бойитилган муҳит» сеҳри
Олимлар мунтазам ҳаракатда бўлган ёки турли ўйинчоқлар ва қулайликлар билан таъминланган (бойитилган) муҳитда яшаган ҳайвонларни кузатишганда, мутлақо бошқача манзаранинг гувоҳи бўлишди. Бундай ҳайвонларда мия тўсиғининг бузилиши деярли кузатилмаган, уларнинг хатти-ҳаракатлари эса барқарорлигича қолган.
Fgf2 — чидамлилик калити
Тадқиқотчилар ушбу ҳимоя таъсирининг бош омили Fgf2 оқсили эканини аниқлашди. Жисмоний машқлар ва рағбатлантирувчи муҳит мияда айнан шу оқсил миқдорини оширади.
Натижа: Fgf2 оқсили кўпайган ҳайвонлар стрессга нисбатан юқори чидамлилик намойиш этган.
Иқрор: Ушбу оқсил миқдори сунъий камайтирилганда, ҳатто жисмоний машқлар ҳам стрессдан ҳимоя қилолмай қолган.
Инсон саломатлиги учун биомаркёр
Энг қизиқарлиси, Fgf2 оқсилини қон таҳлили орқали аниқлаш мумкин. Одамларда унинг концентрацияси депрессия даражаси билан боғлиқ бўлиб, бу келажакда руҳий касалликларни эрта ташхислашда янги имкониятлар очиши мумкин.
Шундай қилиб, оддий пиёда юриш ёки спорт билан шуғулланиш нафақат танани, балки миямизнинг энг муҳим ҳимоя қатламларини ҳам асраб қолар экан.
Сизнингча, кундалик стрессдан қутилиш учун энг яхши восита спортми ёки шунчаки «муҳитни ўзгартириш» кифоями?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
