Шифокорлар: «Нонушта қилмаслик юрак хасталиги ва диабет хавфини кескин оширади!»

Эрталабки нонушта инсон организмини уйғотиш, моддалар алмашинувини ишга тушириш ва кунни тетик бошлашнинг энг муҳим биологик омили экани кўпчиликка маълум. Бироқ кундалик шошма-шошарлик оқибатида тонгги овқатланишни ўтказиб юбориш одати инсон саломатлиги учун жиддий хавф туғдириши аниқланди.

Тиббиёт соҳасида олиб борилган сўнгги илмий тадқиқотларга кўра, эрталаб нонушта қилмаслик юрак-қон томир касалликлари хавфини 27 фоизга, қандли диабет ривожланиши эҳтимолини эса 21 фоизга оширади. Энг хавотирлиси, мактаб ўқувчилари тонгги таомдан воз кечганда, уларнинг мантиқий фикрлаш ва билимларни ўзлаштириш қобилияти 15–20 фоизгача пасайиб кетади. Бу ҳолат нафақат жисмоний фаолликка, балки миянинг кунлик ишлаш самарадорлигига ҳам тўғридан-тўғри зарба беради.

Хўш, эрталабки таомни рад этиш нега қон томирлари ва ошқозоности безини зўриқтиради, болаларнинг ақлий фаолиятидаги сусайиш ортида қандай физиологик жараёнлар ётибди ва соғлом нонушта қандай таомлардан иборат бўлиши керак?

«Юрак, диабет ва ақлий пасайиш хавфи»: Нонуштанинг танага таъсири хроникаси

Илмий фактлар ва тадқиқот натижалари тақдим этган муҳим кўрсаткичлар:

• Моддалар алмашинувининг тўхташи: Кечки уйқудан сўнг организмда глюкоза сатҳи тушиб кетади; нонушта қилинмаса, тана стресс гормонларини ажратиб, ички захираларни зўриқтиради;

• Юрак-қон томир тизимига зарба: Эрталаб овқатланмаслик қон босими ўзгаришига ва қон томир деворларининг зўриқишига олиб келиб, юрак хасталиклари хавфини 27 фоизга кўтаради;

• Қандли диабетнинг ривожланиши: Тонгги очлик инсулинга сезувчанликни сусайтиради, бу эса вақт ўтиши билан диабет эҳтимолини 21 фоизга оширади;

• Ўқувчиларда диққатнинг сусайиши: Эрталаб овқатланмаган мактаб ўқувчиларида мантиқий фикрлаш даражаси 15–20 фоизгача йўқолиб, дарсдаги фаоллик кескин тушиб кетади;

• Кун давомида ортиқча таомланиш: Нонуштани ўтказиб юборган инсон тушлик ва кечки овқатда меъёрдан ортиқ калория қабул қилиб, ортиқча вазн тўплай бошлайди.

Эрталабки нонушта: Фойда ва хавфларнинг қиёсий таҳлили

Мунтазам нонушта қилувчилар ва уни рад этувчилар саломатлиги кўрсаткичлари:

Тиббий таҳлил: Экспертлар тонгги таомнинг аҳамияти ҳақида

Кардиологлар, эндокринологлар ва педиатрларнинг асосий хулосалари:

• Миянинг асосий ёқилғиси — глюкоза: Инсон мияси танадаги глюкозанинг катта қисмини истеъмол қилади; эрталаб озуқа берилмаса, ўқувчи ва ходимларнинг иш самарадорлиги дарҳол пасаяди;

• Метаболик синдромнинг олдини олиш: Тонгда ейилган мувозанатли овқат (тухум, бўтқалар, сут маҳсулотлари) қондаги шакар миқдорини барқарор ушлаб, ошқозоности безини ҳимоя қилади;

• Болалар тарбиясида ота-она масъулияти: Ўқувчини нонуштасиз мактабга юбориш унинг нафақат баҳолари пасайишига, балки сурункали гастрит ва стрессга учрашига олиб келади;

• Соғлом одатларни шакллантириш: Эрталаб бир стакан илиқ сув ичиш ва 15–20 дақиқадан сўнг тўйимли таомланиш узоқ умр кўришнинг бош омилидир.

Нонуштадан воз кечиш — вақтни тежаш эмас, балки саломатликни бой бериш демакдир. Тонгги бир неча дақиқалик овқатланиш танангизни йиллар давомида турли хасталиклардан ҳимоя қилади.

Сиз ҳар куни эрталаб мунтазам нонушта қиласизми ёки шошганда қаҳва билан чекланасизми? Фарзандингизнинг мактабга нонушта қилмасдан кетиши дарс ўзлаштиришига таъсир қилганини кузатганмисиз? Ўз шахсий тажрибангиз ва кундалик одатларингизни изоҳларда қолдиринг ҳамда ушбу муҳим тиббий огоҳлантиришни барча яқинларингиз, дўстларингиз ва ота-оналарга улашинг!