Gibrid avtomobillar uchun soliq imtiyozlari: Kompaniya transportidan foydalanish nega foydali?

Soʻnggi yillarda jahon avtomobil bozorida gibrid dvigatelli transport vositalariga boʻlgan qiziqish keskin ortib bormoqda. Avtotransport ishlab chiqaruvchilar va savdogarlar jamiyati (SMMT) maʼlumotlariga koʻra, 2025-yilda sotilgan yangi avtomobillarning chorak qismini aynan gibridlar tashkil etgan. Bu tendensiya nafaqat shaxsiy foydalanuvchilar, balki kompaniya avtomobillarini boshqaradigan xizmatchilar orasida ham ommalashmoqda. Buning asosiy sababi esa yoqilgʻi tejamkorligi va sezilarli soliq imtiyozlaridir. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.

Gibrid avtomobillar elektr va ichki yonuv dvigateli quvvatini birlashtirgan holda, atmosferaga chiqariladigan karbonat angidrid (CO2) miqdorini kamaytirishga xizmat qiladi. Hali toʻliq elektromobillarga oʻtishga tayyor boʻlmagan haydovchilar uchun bu eng maqbul yechim boʻlib qolmoqda. Buyuk Britaniya misolida koʻradigan boʻlsak, kompaniya tomonidan taqdim etilgan va shaxsiy maqsadlarda ham foydalaniladigan avtomobillar "natural shakldagi foyda" (benefit in kind) sifatida tasniflanadi va soliqqa tortiladi.

Soliq stavkalari va P11d qiymati

Kompaniya avtomobillari uchun soliq tizimi 2002-yildan beri CO2 emissiyasi past boʻlgan transport vositalarini ragʻbatlantirib keladi. Har bir avtomobilga uning katalogdagi narxi (P11d qiymati) asosida soliq solinadigan foiz stavkasi belgilanadi. Emissiya qancha yuqori boʻlsa, bu foiz ham shuncha katta boʻladi. 2020-yilda joriy etilgan yangi qoidalarga koʻra, oddiy benzin yoki dizel dvigatelli mashinalarga qaraganda, tishli gibridlar (PHEV) ancha ustunlikka ega.

PHEV modellarining asosiy afzalligi shundaki, ular kattaroq akkumulyator bilan jihozlangan va faqat elektr quvvati yordamida uzoqroq masofani bosib oʻta oladi. Agar avtomobilning CO2 chiqindisi 50 g/km dan kam boʻlsa, u ultra-past soliq guruhiga kiradi. Hozirda bunday avtomobillar uchun soliq stavkasi ularning narxidan kelib chiqib 7% yoki 10% ni tashkil etadi. Taqqoslash uchun, eng tejamkor oddiy gibridlar uchun bu koʻrsatkich kamida 25% dan boshlanadi.

Kelajakdagi oʻzgarishlar va istiqbollar

Soliq imtiyozlari tufayli PHEV modellarining kompaniya avtoparklaridagi ulushi 2020-yildagi 10 foizdan hozirgi 22 foizga koʻtarildi. Biroq, qoidalar vaqt oʻtishi bilan qatʼiylashib boradi. 2028-yilning aprel oyidan boshlab barcha tishli gibridlar uchun soliq stavkasi bosib oʻtadigan masofasidan qatʼi nazar 18 foizgacha koʻtarilishi kutilmoqda. Bu soliq yukining deyarli ikki baravar ortishini anglatadi.

Shunga qaramay, gibridlar hali ham anʼanaviy yonilgʻi bilan ishlaydigan avtomobillarga qaraganda ancha arzonroq boʻlib qolaveradi. Ekspertlarning taʼkidlashicha, gibridlar davri 2035-yilgacha, yaʼni yangi avtomobillar bozori toʻliq 100% elektrga oʻtgunga qadar davom etadi. Oʻzbekiston bozorida ham BYD, Toyota va boshqa brendlarning gibrid modellari koʻpayib borayotganini hisobga olsak, xalqaro tajribadagi ushbu soliq yondashuvlari bizning mintaqa uchun ham dolzarb ahamiyat kasb etishi mumkin.

Xulosa oʻrnida gibrid avtomobillarning asosiy ustunliklarini sanab oʻtish mumkin:

• Yoqilgʻi xarajatlarining sezilarli darajada kamayishi;
• Atmosferaga CO2 chiqindilarini kamaytirish orqali ekologik maqsadlarga erishish;
• Kompaniya xodimlari uchun pastroq daromad soligʻi yuklamasi;
• Elektr rejimida shovqinsiz va silliq harakatlanish imkoniyati.