Guterrishning o‘rnini kim egallaydi? AQSH Orbanni BMT bosh kotibligi poygasiga qo‘shilishga chaqirdi

AQSH ma’muriyati Vengriyaning sobiq bosh vaziri Viktor Orbanni Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) bosh kotibi lavozimi uchun poygaga kirishishga chaqirdi. Bu haqda nufuzli Wall Street Journal (WSJ) nashri o‘z manbalariga tayanib shov-shuvli ma’lumot tarqatdi.

Xabarlarga ko‘ra, hozirgi bosh kotib Antoniu Guterrishning ikkinchi va so‘nggi muddati 2026 yil 31 dekabrda rasman yakuniga yetadi. O‘tkazilgan dastlabki oltita saralash ovoz berishida mavjud nomzodlarning hech biri Xavfsizlik Kengashining veto huquqiga ega bo‘lgan besh doimiy a’zosi qarshiligini yengib o‘ta olmayotgan bir vaqtda Orban varianti kun tartibiga chiqdi.

AQSH, Rossiya va Xitoyning kutilmagan yakdilligi

WSJ nashrining yozishicha, Donald Tramp ma’muriyati Viktor Orban nomzodini faol qo‘llab-quvvatlamoqda va reja yakuniy qaror qabul qilinish bosqichida turibdi:

• Uch gigantning pozitsiyasi: Rossiya va Xitoy ushbu tashabbusni qo‘llab-quvvatlashga tayyor ekani ta’kidlanmoqda. Nashr qayd etganidek: «AQSH, Rossiya va Xitoy BMT Xavfsizlik Kengashida bir xil maqsadni istashsa, odatda bunga erishadilar»;

• 10 ta ovoz hisob-kitobi: Davlat departamentidagi manbalar hisob-kitobiga ko‘ra, Orban BMT Xavfsizlik Kengashidagi 15 ta a’zoning kamida 10 tasi tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi mumkin;

• Buyuk Britaniya va Fransiya to‘siq bo‘ladimi? Agar mutlaq ko‘pchilik rozi bo‘lsa, London va Parij ko‘pchilik irodasiga qarshi veto huquqidan foydalanadimi, degan savol ochiq qolmoqda, biroq bu ikki davlat odatda veto qo‘llashda ancha ehtiyotkor hisoblanadi.

Bo‘lajak bosh kotiblik uchun kurash: Favoritlar boshi berk ko‘chada

Amaldagi bosh kotib kursisiga bir qator taniqli diplomatlar da’vogarlik qilmoqda, ammo kelishuv hosil bo‘lishi qiyin kechmoqda:

• Oltinchi saralash natijalari: RIA Novosti manbasining xabar berishicha, dastlabki ovoz berishda hech bir nomzod «katta beshlik» (AQSH, Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Xitoy) filtridan o‘ta olmadi;

• Rebeka Grinspan va veto: Poyga yetakchilaridan biri, Kosta-Rika sobiq vitse-prezidenti va YUNKTAD rahbari Rebeka Grinspan bo‘lib turibdi, ammo Xavfsizlik Kengashining veto huquqiga ega ikki a’zosi uning nomzodiga qarshilik bildirmoqda;

• Boshqa da’vogarlar: Shuningdek, nomzodlar qatorida Rafael Grossi (Argentina), Kerolin Rodriges-Birkett (Gayana), Mariya Fernanda Espinosa (Ekvador), Olara Otunnu (Uganda), Ivonn Baki (Ekvador) va Lana Nuseybe (BAA) bor.

Viktor Orbanning kurashga qo‘shilishi BMT tarixidagi eng shov-shuvli va geosiyosiy qarama-qarshiliklarga boy saylov kampaniyalaridan birini boshlab berishi mumkin.