Toshkent moliya markaziga qariyb 50 yillik imtiyoz: kimlar foydalanadi?

Toshkent xalqaro moliya markazi ishtirokchilari uchun O‘zbekistonda eng uzoq muddatli soliq rejimlaridan biri joriy etilmoqda. Ayrim kompaniyalar va xorijiy mutaxassislar 2076 yilgacha bir qator soliqlarni to‘lashdan ozod etiladi.

Biroq bu imkoniyat markazda ro‘yxatdan o‘tgan barcha subyektlarga avtomatik ravishda berilmaydi. Qonunda imtiyozlardan foydalanish uchun alohida talablar, cheklovlar va muhim istisnolar ham belgilangan.

Yangi qonun 25 iyuldan kuchga kiradi

Prezident tomonidan 2026 yil 13 iyulda «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi O‘RQ-1158-sonli Konstitutsiyaviy qonun imzolandi.

Hujjat Qonunchilik palatasi tomonidan 1 iyulda qabul qilingan, Senat tomonidan esa 9 iyulda ma’qullangan. Qonun 2026 yil 25 iyuldan kuchga kiradi. Unga muvofiq, Toshkent xalqaro moliya markazi alohida hudud va maxsus huquqiy rejimga ega tuzilma sifatida faoliyat yuritadi.

Markazda moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish, investitsiyalarni jalb qilish, kapital bozori operatsiyalari va professional xizmatlarni rivojlantirish uchun alohida tartiblar amal qiladi.

Kimlar foyda va ijtimoiy soliq to‘lamaydi?

Qonunga ko‘ra, Toshkent xalqaro moliya markazining organlari, ular tomonidan tashkil etilgan yoki to‘liq nazorat qilinadigan tashkilotlar 2076 yil 1 yanvargacha foyda solig‘i va ijtimoiy soliqdan ozod etiladi.

Shuningdek, belgilangan talablarga javob beradigan malakali ishtirokchilar moliyaviy xizmatlardan olingan daromadlar bo‘yicha mazkur soliqlarni to‘lamaydi.

Markazning boshqa ishtirokchilari esa uning hududida ko‘rsatilgan qo‘shimcha xizmatlardan olingan daromadlari bo‘yicha foyda va ijtimoiy soliqdan ozod qilinishi mumkin. Imtiyozlar faqat markaz qarorlarida belgilanadigan shartlarga rioya qilingan holda qo‘llaniladi.

Markaz organlari yoki ishtirokchilariga tegishli, shuningdek ular foydalanadigan markaz hududidagi ko‘chmas mulklar mol-mulk va yer solig‘idan ham ozod etiladi.

Xorijiy xodimlarga alohida yengillik beriladi

Markaz ishtirokchisi yoki uning organida mehnat shartnomasi asosida ishlaydigan xorijiy xodimlar markazdagi faoliyatidan oladigan ish haqi bo‘yicha jismoniy shaxslar daromad solig‘ini to‘lamaydi.

Ushbu imtiyoz 2076 yil 1 yanvargacha amal qiladi. Ammo u O‘zbekistonning soliq rezidentlariga tatbiq etilmaydi.

Shu bilan birga, imtiyoz faqat markaz ishtirokchisi yoki organi tomonidan to‘lanadigan ish haqiga nisbatan qo‘llaniladi. Xodimning boshqa tashkilot yoki manbadan olgan daromadi soliqdan avtomatik ravishda ozod qilinmaydi.

QQS va bojxona to‘lovlarida ham imtiyoz bor

Toshkent xalqaro moliya markazi ishtirokchilari Konstitutsiyaviy qonun doirasida ko‘rsatadigan xizmatlari va amalga oshiradigan faoliyati bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod etiladi.

Markaz organlari, ishtirokchilari, xodimlari va investitsiyaviy soliq rezidentlari tomonidan xorijdan olib kiriladigan ayrim mol-mulklardan ham 2076 yilgacha bojxona boji va yig‘imlari undirilmaydi.

Biroq tovarlar markaz faoliyati uchun zarur bo‘lishi va uning hududida ishlatilishi kerak. Agar ular markaz hududidan tashqarida foydalanilsa, sotilsa yoki boshqa shaxsga berilsa, bojxona to‘lovlari umumiy tartibda undiriladi.

«Nol soliq» rejimi barchaga tegishli emas

Qonunda yirik xalqaro kompaniyalar uchun muhim istisno belgilangan.

Oxirgi to‘rt moliyaviy yilning kamida ikkitasida konsolidatsiyalashgan yillik daromadi 750 million yevro yoki undan yuqori bo‘lgan ko‘p millatli kompaniyalar guruhi a’zolari daromad bo‘yicha soliq imtiyozlaridan foydalana olmaydi.

Bunday kompaniyalar uchun malakali ichki minimal soliq to‘lash talabi amal qiladi. Shu sababli yangi rejimni barcha ishtirokchilar uchun mutlaq «nol soliq» tizimi sifatida baholash to‘g‘ri emas.

Imtiyozlar muddatidan oldin qisqartiriladimi?

Qonunga muvofiq, belgilangan soliq imtiyozlarining hajmi Toshkent xalqaro moliya markazi kengashining roziligisiz kamaytirilishi yoki ularni qo‘llash doirasi cheklanishi mumkin emas.

Imtiyozlarning samaradorligi birinchi marta qonun kuchga kirganidan keyin o‘n yil ichida ko‘rib chiqiladi. Keyingi baholashlar esa besh yildan ko‘p bo‘lmagan davr oralig‘ida o‘tkaziladi.

Yangi tartib Toshkentni mintaqadagi yirik moliyaviy maydonlardan biriga aylantirish uchun uzoq muddatli huquqiy va soliq asosini yaratadi. Endi asosiy masala — markazga qanday kompaniyalar kelishi va berilgan imkoniyatlar amalda iqtisodiyotga qanchalik ta’sir ko‘rsatishida.

Sizningcha, qariyb 50 yillik soliq imtiyozlari Toshkentga yirik xalqaro moliya kompaniyalarini jalb qila oladimi? Fikringizni izohlarda qoldiring.