O‘zbekistonda oilaviy ajrimlar soni ko‘payib, to‘ylar kamaymoqda

Jamiyatimizning bosh negizi va muqaddas qo‘rg‘oni hisoblangan oila institutida so‘nggi paytlarda jiddiy e’tiborga loyiq o‘zgarishlar kuzatilmoqda. Statistika agentligi hamda O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi yurtdoshlarimizning oilaviy munosabatlaridagi yangi trendlar va real holatni yaqqol aks ettiruvchi 2025 yil yakunlariga oid rasmiy ma’lumotlarni e’lon qildi. Unga ko‘ra, mamlakatimizda tuzilayotgan rasmiy nikohlar soni ketma-ket to‘rtinchi yildirki izchil ravishda kamayib bormoqda. Afsuski, qonuniy ajrashish bilan bog‘liq ko‘ngilsiz jarayonlar esa fuqarolik sud ishlarining eng ko‘p uchraydigan va ommaviylashgan toifalaridan biriga aylanib ulgurdi.

Mazkur ijtimoiy masalaning iqtisodiy va demografik ko‘rsatkichlarini aziz muxlislarimiz uchun kengroq tahlil qilib o‘tamiz.

Nikoh yoshi va oila qurish ko‘rsatkichlari

Garchi to‘ylar soni kamaygan bo‘lsa-da, o‘zbekistonliklarning ilk bor oila qurish yoshidagi o‘rtacha raqamlar u qadar katta o‘zgarishga uchragani yo‘q. Yurtimizda oila qurish yoshi barqaror sur’atda saqlanib qolmoqda: kuyovlar uchun o‘rtacha yosh 25,6 yoshni, kelinlar uchun esa 21,4 yoshni tashkil etmoqda.

Shunga qaramay, rasmiy nikohdan o‘tish ko‘rsatkichlarida pasayish tendensiyasi yaqqol ko‘zga tashlanadi. Masalan, 2025 yil davomida respublika bo‘yicha jami 267,1 mingta yangi oila ro‘yxatga olingan bo‘lib, bu raqam o‘tgan 2024 yilgi ko‘rsatkichlarga qaraganda 4,7 mingtaga kamdir. Bu boradagi kamayish jarayoni afsuski 2021 yildan buyon to‘xtamay davom etib kelmoqda.

Yangi oilalarning kamayishi va ajrimlarning hududiy taqsimotiga oid asl holat bilan quyidagi tahliliy jadval orqali yaqindan tanishishingiz mumkin:

Sudlardagi vaziyat: Kredit nizolaridan keyingi ikkinchi o‘rinda

Oliy sud taqdim etgan statistik ma’lumotlar kishini chuqur mushohada yuritishga undaydi. Ma’lum bo‘lishicha, yil davomida fuqarolik sudlari tomonidan er-xotinni nikohdan ajratish bilan bog‘liq 70,5 mingdan ziyod da’vo arizalari va ishlar ko‘rib chiqilgan. Mahkamalar tomonidan oilalarni saqlab qolish va farzandlar tirik yetim bo‘lmasligi uchun ko‘rilgan choralar natijasida, ushbu arizalarning faqatgina 53 foizidagina (37,5 mingta holatda) ajrashishga qonuniy ruxsat berilgan. Qolgan vaziyatlarda esa er-xotinning da’volari rad etilgan yoki ularga muhlat berilib, ish yuritish butunlay to‘xtatilgan.

Achchiq haqiqat: Jamiyatimizda nikohni bekor qilish bilan bog‘liq bo‘lgan sud nizolari juda yuqori chastotaga (davriylikka) ega. Ular fuqarolar o‘rtasidagi barcha bahslar orasida soni bo‘yicha faqatgina banklardan olingan kreditlar va moliyaviy majburiyatlar bilan bog‘liq muammolardan keyin, faxrli bo‘lmagan ikkinchi o‘rinni egallab turibdi.

Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, ayniqsa yirik shaharlarda ajrimlar foizining yuqoriligi yosh oilalarning mustaqil hayotga ruhan tayyor emasligi, ijtimoiy va maishiy muammolar hamda arzimagan oilaviy kelishmovchiliklar oqibatidir. Muqaddas qo‘rg‘onlarimizning but bo‘lishi har bir fuqaroning o‘z mas’uliyatini his qilishiga bog‘liq.

Yurtimiz hayotidagi eng muhim ijtimoiy masalalar, oila va jamiyat tizimidagi o‘zgarishlar hamda kundalik hayotimizga daxldor eng so‘nggi eksklyuziv yangiliklarni hamisha Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!