Talabalar uchun tarixiy islohot: 185 ming yigit-qizga o‘qish paytida oylik to‘lanadi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- O‘zbekistonda oliy ta’limda dual ta’lim tizimi joriy etilmoqda, bu esa 3- va 4-kurslarda o‘qiydigan 185 ming nafar talabani qamrab oladi.
- Ushbu tizim doirasida talabalar o‘qish davrida ish haqi oladilar, ularning maoshining 50 foizi davlat tomonidan subsidiyalanadi.
- Korxonalarga esa bojxona va soliq imtiyozlari taqdim etiladi.
- Loyihada muhandislik, ishlab chiqarish, qurilish va qishloq xo‘jaligi kabi sohalarga ustuvorlik beriladi.
O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida talabalarni ish bilan ta’minlash va nazariyani bevosita amaliyotga bog‘lash bo‘yicha misli ko‘rilmagan inqilobiy qadam tashlanmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev dual ta’limni kengaytirish va o‘qitishning zamonaviy uslublarini joriy etish chora-tadbirlari taqdimoti bilan yaqindan tanishdi. Yangi davlat tashabbusiga muvofiq, oliygohlarning 3- va 4-bosqichida tahsil olayotgan talabalarning kamida 80 foizini — naq 185 ming nafar yoshlarni dual ta’lim tizimi bilan qamrab olish vazifasi belgilandi.
Loyihada asosiy ustuvorlik muhandislik, ishlab chiqarish, qurilish va qishloq xo‘jaligi sohalariga qaratiladi. 2027/2028 o‘quv yilining o‘zidayoq 75 ta oliygoh va 3,5 mingta yirik korxonani integratsiya qilgan holda dastlabki 12,5 ming nafar talaba uchun o‘qish va amaliyotni uyg‘unlashtirish yo‘lga qo‘yiladi. Eng muhimi, talabalarni ishga olgan korxonalarga davlat tomonidan ish haqining 50 foizi subsidiya shaklida qoplab beriladi hamda keng bojxona va soliq imtiyozlari taqdim etiladi.
«185 ming talaba, 50 foizlik subsidiya va Germaniya modeli»: Dual ta’limning 5 ta asosiy nuqtasi
Oliy ta’limdagi yangi tashabbus va belgilangan strategik maqsadlar bo‘yicha eng muhim faktlar:
Yuqori kurs talabalarining 80 foizi qamrab olinadi: Oliygohlarning 3- va 4-kurslarida tahsil olayotgan 185 ming nafar yoshlar bevosita korxonalarda ishlab o‘qiydi;
Korxonalarga 50% ish haqi subsidiyasi: Talabalarga to‘langan oylik maoshning teng yarmi davlat tomonidan qoplab beriladi;
Ish beruvchilarga bojxona va xarid preferensiyalari: 25 nafardan ortiq talabani qabul qilgan korxonalarga davlat xaridlarida ustunlik, bojxona to‘lovlari va amortizatsiya imtiyozlari beriladi;
Germaniya tajribasi va Andijon modeli: Germaniyada dual ta’lim bitiruvchilarining 70–75 foizi amaliyot o‘tagan joyida ishga kiradi; Andijonda esa hozirda 11 ming talaba 2 mingta korxonada tajriba orttirmoqda;
Uch tomonlama rasmiy shartnoma va ustoz tizimi: Oliygoh, korxona va talaba o‘rtasida yuridik shartnoma imzolanib, har bir yosh kadrga tajribali murabbiy biriktiriladi.
O‘zbekistonda dual ta’limni rivojlantirish ko‘rsatkichlari va imtiyozlar tasnifi
Yangi tizim doirasida rejalashtirilgan qamrov va korxonalarni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari jadvali:
Yo‘nalish va tahlil mezonlari | Belgilangan maqsadli ko‘rsatkich | Kutilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy samara |
Umumiy talabalar qamrovi | 3- va 4-kurs talabalarining 80 foizi (185 ming yosh) | Oliygohni bitirganda kamida 1–2 yillik real ish stajiga ega bo‘lish |
Birinchi bosqich rejasi (2027/28) | 75 ta OTM va 3,5 ming korxona (12,5 ming talaba) | Sanoat va qishloq xo‘jaligi tarmoqlari uchun tayyor amaliyotchi mutaxassislar |
Ish haqini davlatdan subsidiyalash | Talabaga to‘lanadigan ish haqining 50 foizi | Ish beruvchining xarajatlarini ikki barobarga qisqartirish va yoshlarni rag‘batlantirish |
Yirik ish beruvchilar bonusi | 25 nafardan ortiq talaba qabul qilganlarga | Bojxona to‘lovlaridan yengillik, amortizatsiya va davlat xaridlarida imtiyoz |
Integratsiya va boshqaruv tizimi | Yagona raqamli platforma orqali onlayn | Korrupsiya va qog‘ozbozlikni istisno etgan holda shaffof nazorat |
Huquqiy va amaliy maqom | «OTM — korxona — talaba» shartnomasi va ustozlik | Majburiy kafolatlangan ish o‘rni va shaxsiy ko‘nikmalarni oshirish |
Ta’lim va mehnat bozori ekspertizasi: Nega dual ta’lim «diplomli ishsizlar» muammosiga chek qo‘yadi?
Oliy ta’lim ekspertlari, iqtisodchilar va yirik ish beruvchilarning xulosalari:
«Diplom bor, lekin tajriba yo‘q» sindromining tugatilishi: O‘zbekistonda yillar davomida oliy ma’lumotli yoshlarning ish topishdagi asosiy to‘sig‘i — ish beruvchilarning «kamida 2 yillik ish tajribasi» talabi bo‘lib kelgan; dual ta’lim orqali talaba oliygohni tugatgan kuniyoq mehnat daftarchasida 2 yillik rasmiy staj va real amaliy bilimga ega bo‘ladi;
Germaniya modelining sinalgan qudrati: Bundan 3 oy oldin 10 nafar o‘zbek rektorining Germaniyaga yuborilishi bejiz emas; nemis sanoatining dunyodagi yetakchiligi aynan shu dual tizimga tayanadi, chunki u yerda bitiruvchilarning 75 foizi amaliyot o‘tagan korxonasida doimiy ishchi sifatida olib qolinadi; Andijon viloyatidagi 11 ming talabaning 2 ming korxonaga biriktirilishi bu tizim yurtimizda ham muvaffaqiyatli ishlashini ko‘rsatdi;
Biznes uchun qulay iqtisodiy rag‘bat: Korxonalar shu paytgacha talabalarni o‘qitishga vaqt va pul sarflashni istamas edi; endilikda davlat maoshning 50 foizini o‘z bo‘yniga olishi, bojxona va tenderlarda ustunlik berishi ishlab chiqarish tarmoqlari uchun talabalarni ishga olishni o‘ta daromadli va foydali hamkorlikka aylantiradi.
Sizningcha, 3- va 4-kurs talabalarining haftada bir necha kun korxonalarda ishlab oylik olishi ularning nazariy ta’lim sifatiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Dual ta’limni birinchi navbatda yana qaysi kasblar va yo‘nalishlarda joriy etish kerak deb hisoblaysiz? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va o‘zbek yoshlari kelajagiga daxldor ushbu muhim tahlilni barcha talaba va ota-onalar bilan baham ko‘ring!
Izohlar 0
…