Bolalarga zo‘ravonlik uchun umrbod qamoq: Qonun loyihasi 1-o‘qishda qabul qilindi
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- O‘zbekistonda 14 yoshga to‘lmagan shaxslarga nisbatan sodir etilgan og‘ir jinsiy zo‘ravonlik jinoyatlari uchun umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosi nazarda tutilgan qonun loyihasi birinchi o‘qishda qabul qilindi.
- Ushbu yangi tartibga ko‘ra, bunday jinoyatlar bo‘yicha javobgarlikka tortish va jazoni o‘tashda da’vo muddati o‘tishi munosabati bilan javobgarlikdan ozod etish normasi butunlay bekor qilinadi.
O‘zbekistonda bolalarni zo‘ravonlikning barcha ko‘rinishlaridan himoya qilish bo‘yicha qonunchilikka misli ko‘rilmagan eng qat’iy va murosasiz normalar kiritilmoqda. Oliy Majlis Qonunchilik palatasi majlisida bolalar xavfsizligini tubdan kuchaytirishga qaratilgan tarixiy qonun loyihasi birinchi o‘qishda qabul qilindi. «Adolat» SDP fraksiyasi tashabbusi bilan ishlab chiqilgan ushbu hujjat Jinoyat, Jinoyat-protsessual va Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodekslarga muhim o‘zgartishlarni nazarda tutadi.
Yangi tartibga ko‘ra, 14 yoshga to‘lmagan shaxslarga nisbatan sodir etilgan og‘ir jinsiy zo‘ravonlik jinoyatlari uchun uzoq muddatli yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosi taklif etilmoqda. Eng muhimi, bunday vahshiyona jinoyatlar bo‘yicha javobgarlikka tortish va jazoni o‘tashda da’vo muddati o‘tishi munosabati bilan javobgarlikdan ozod etish normasi butunlay bekor qilinadi. Bundan tashqari, jabrlangan bolalarni tergov jarayonida qayta ruhiy shikastlanishdan asrash, pedagoglar va ota-onalarning mas’uliyatini kuchaytirish bo‘yicha qat’iy protsessual kafolatlar belgilanmoqda.
«Umrbod qamoq, da’vo muddatining bekor bo‘lishi va tergov videosi»: Tarixiy qonunning 5 ta asosiy nuqtasi
Oliy Majlisda qabul qilingan bolalar himoyasi to‘g‘risidagi yangi qonun loyihasining eng muhim faktlari:
14 yoshgacha bo‘lganlarga tajovuz uchun umrbod qamoq: 14 yoshga to‘lmagan shaxslarni zo‘rlaganlik uchun uzoq yillik yoki umrbod ozodlikdan mahrum etish jazosi belgilanmoqda;
Da’vo muddati tushunchasi yo‘qoladi: Bunday og‘ir jinoyatlarni sodir etganlar uchun vaqt o‘tishi bilan javobgarlikdan yoki jazoni o‘tashdan ozod qilish imkoniyati butunlay chiqarib tashlanadi;
So‘roq jarayonini majburiy videoga olish: Jabrlangan bolalarni so‘roq qilish videoyozuv orqali qayd etiladi va ayblanuvchi bilan yuzlashtirishning maxsus, bolani himoyalovchi tartibi joriy qilinadi;
Davlat hisobidan bepul advokat va vasiylik: Agar zo‘ravonlik yaqin qarindoshlar tomonidan sodir etilsa, vasiylik organi ishtiroki shart qilinadi hamda bolaga bepul yuridik yordam beriladi;
Zo‘ravon pedagoglar bilan shartnoma bekor qilinadi: Bolaga nisbatan zo‘ravonlik sodir etgan ta’lim xodimlari bilan mehnat shartnomasi darhol bekor qilinadi, loqayd mutasaddilar va ota-onalarga javobgarlik kuchaytiriladi.
Bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish bo‘yicha yangi qonunchilik o‘zgarishlari tasnifi
Amaldagi tizim va yangi qabul qilinayotgan qonun loyihasidagi normalar qiyosi:
Yo‘nalish va mezonlar | Ilgari amalda bo‘lgan tartib | Yangi qonun loyihasidagi qat’iy norma |
14 yoshgacha bo‘lganlarga jinsiy zo‘ravonlik | Muayyan muddatga ozodlikdan mahrum etish jazosi | Uzoq muddatli yoki UMRBOD ozodlikdan mahrum qilish |
Jazodan ozod qilish (Da’vo muddati) | Ma’lum yillar o‘tgach javobgarlik bekor bo‘lishi mumkin edi | Da’vo muddati qo‘llanilmaydi, jazo muqarrar bo‘ladi |
Jabrlangan bolani so‘roq qilish tartibi | Odatiy tergov va yuzlashtirish jarayonlari | Majburiy videoyozuv, ayblanuvchidan ajratilgan maxsus yuzlashtirish |
Oilaviy zo‘ravonlikda himoya | Umumiy tartibdagi himoya choralari | Vasiylik organining majburiy ishtiroki va bepul davlat advokati |
Ta’lim tizimi va pedagoglar mas’uliyati | Ma’muriy jazo yoki oddiy intizomiy choralar | Mehnat shartnomasini darhol bekor qilish va ma’muriy javobgarlik |
Bola xavfsizligiga mas’ullarning loqaydligi | Aniq javobgarlik mexanizmlari cheklangan edi | Xavfsizlikni ta’minlamagan shaxslarning harakatsizligi uchun jazo |
Huquqiy va kriminologik ekspertiza: Nega umrbod qamoq jazosi jamiyat uchun zarur edi?
Huquqshunoslar, sudyalar, bolalar huquqlari bo‘yicha mutaxassislar va psixologlarning xulosalari:
«Pedofiliyaga qarshi yagona samarali qalqon»: 14 yoshga to‘lmagan norasida go‘daklarga nisbatan sodir etilgan jinsiy zo‘ravonlik nafaqat inson erkinligiga, balki bolaning butun hayoti va ruhiyatiga qilingan qasddir; bunday jinoyatchilarni jamiyatdan umrbod izolyatsiya qilish hamda da’vo muddatini qo‘llamaslik — jinoyatchi hech qachon jazodan qochib qutula olmasligi bo‘yicha qat’iy profilaktik signal beradi;
«Ikkilamchi psixologik travma»ning oldini olish: Jabrlangan bolalarning avvalgi tergov amaliyotida qayta-qayta so‘roq qilinishi va jinoyatchi bilan yuzma-yuz o‘tirishi ularning ruhiyatini qayta sindirar edi; so‘roqning videoyozuv orqali qayd etilishi va maxsus yuzlashtirish qoidalari bolaning huquqlarini xalqaro insonparvarlik standartlari asosida himoyalaydi;
Ta’lim va oila institutida javobgarlik inqilobi: Maktab va bog‘chalarda bolalarga nisbatan qo‘l ko‘targan yoki zo‘ravonlik qilgan xodimlarning tizimdan shartnoma bekor qilinishi orqali chetlatilishi, shuningdek, bola xavfsizligiga mas’ul shaxslarning sukuti va loqaydligi uchun jazo belgilanishi ta’lim muassasalarida bolalar uchun chinakam xavfsiz muhit yaratishga majbur qiladi.
Sizningcha, 14 yoshga to‘lmagan bolalarga nisbatan og‘ir jinsiy zo‘ravonlik sodir etganlarga umrbod qamoq jazosi berilishi va da’vo muddatining bekor qilinishi jamiyatimizda bunday mudhish jinoyatlarga to‘liq chek qo‘ya oladimi? Bolalar xavfsizligini ta’minlashda maktab va ota-onalarning mas’uliyatini yana qaysi yo‘nalishlarda kuchaytirish lozim deb hisoblaysiz? O‘z shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va jamiyatimiz kelajagini asrovchi ushbu muhim tarixiy qonun tahlilini barcha yurtdoshlarimiz bilan baham ko‘ring!
Izohlar 0
…