Maktab darsliklarida 1200 dan ortiq xato: O‘zbekistonda ta’lim tubdan yangilanmoqda!
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
- O‘zbekiston maktab darsliklarida 1257 ta mazmuniy va 464 ta tarjima xatosi aniqlandi, bu esa ta’lim tizimini Finlyandiya va Singapur standartlari asosida tubdan o‘zgartirishga olib keldi.
- Eski o‘quv dasturlari tanqid qilinib, ularning bolalarni faqat yodlashga yo‘naltirgani va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirmagani ta’kidlandi.
O‘zbekiston maktab ta’limi tizimida ko‘p yillardan buyon ota-onalar va mutaxassislarning haqli e’tirozlariga sabab bo‘lib kelayotgan darsliklar sifati masalasi davlat rahbari darajasida ko‘rib chiqildi. Prezident Shavkat Mirziyoyev yangi avlod darsliklarini joriy etish, oliygoh va sanoat korxonalari o‘rtasida dual ta’limni yo‘lga qo‘yish hamda Lyaonin pedagogika universiteti filiali faoliyatiga oid taqdimotlar bilan atroflicha tanishdi.
Avvalgi o‘quv dasturlarini chuqur ekspertiza qilish jarayonida dahshatli raqamlar yuzaga chiqdi: 260 ta darslikda naq 1 257 ta mazmuniy xato, yana 51 ta darslikda esa 464 ta qo‘pol tarjima xatolari aniqlandi. Ma’lumotlarning bolalar yoshiga to‘g‘ri kelmasligi va quruq yodlashga (zubryojka) asoslangani tanqid qilingan holda, tizim to‘liq Finlyandiya va Singapurning ilg‘or standartlariga o‘tkazilmoqda.
«1257 ta xato, Finlyandiya sertifikati va Singapur modeli»: Islohotning 5 ta asosiy nuqtasi
Maktab darsliklarini ekspertizadan o‘tkazish va yangilash bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:
Eski darsliklarda minglab xatolar fosh bo‘ldi: 260 ta kitobda 1 257 ta mazmuniy, 51 tasida esa 464 ta tarjima xatolari borligi aniqlandi;
Quruq yodlashdan mustaqil fikrlash sari: Eski dasturlar bolalarni faqat yodlashga majburlagani sababli tanqidiy fikrlash va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirmagan;
Finlyandiya va Singapur standartlari: Boshlang‘ich sinf kitoblari Finlyandiya ta’lim alyansi tomonidan sertifikatlandi, 5–7-sinflar uchun aniq va tabiiy fanlar esa Singapur metodikasiga o‘tkazildi;
2027 yilgacha 1342 ta yangi qo‘llanma: Dasturlarga kasbga yo‘naltirish bo‘yicha 255 ta dars, ekologiyaga oid 300 ta mavzu hamda moliyaviy va raqamli savodxonlik bloklari qo‘shilmoqda;
200 mingdan ziyod o‘qituvchi qayta tayyorlandi: 110 ming boshlang‘ich sinf muallimi malaka oshirdi, singapurlik mutaxassislar ishtirokida tayyorlangan trenerlar esa yana 90 ming pedagogni yangi metodikalarga o‘rgatdi.
O‘zbekiston maktab darsliklarining avvalgi muammolari va yangi avlod standartlari tasnifi
Aniqlangan nuqsonlar va joriy etilayotgan xalqaro o‘zgarishlar ko‘rsatkichlari tahlili:
Yo‘nalish va tahlil mezonlari | Eski darsliklar tahlilida aniqlangan holat | Yangi avlod darsliklari va standartlari |
Aniqlangan xatoliklar ko‘lami | 260 ta darslikda 1 257 ta xato, 51 tasida 464 ta tarjima nuqsoni | Xalqaro ekspertiza va qat’iy standartlar asosida to‘liq qayta yozish |
O‘qitish metodologiyasi | Quruq yodlash (zubryojka), yoshga nomuvofiq murakkab ma’lumotlar | Amaliy tahlil, tanqidiy fikrlash va ko‘nikma hosil qilish |
Boshlang‘ich ta’lim bazasi | An’anaviy mahalliy dasturlar | Finlyandiya ta’lim alyansi (Finnish Education Alliance) sertifikati |
Aniq va tabiiy fanlar (5–7-sinf) | Matematika, fizika, kimyo va biologiyada nazariy yuklama | Singapur ta’lim tizimi va tajribasi asosidagi dasturlar |
Zamonaviy bilimlar integratsiyasi | Amaliy hayotdan uzilgan mavzular | 255 ta kasbga yo‘naltirish darsi, 300 ta ekologiya mavzusi, moliya va IT bloklari |
Pedagoglar malakasini oshirish | Nazariy malaka oshirish kurslari | Singapur hamkorligida 121 ta master-trener orqali 90 ming o‘qituvchini qayta tayyorlash |
Pedagogik va ijtimoiy ekspertiza: Nega maktab dasturining yangilanishi kelajakni hal qiladi?
Ta’lim bo‘yicha xalqaro ekspertlar, metodistlar va pedagoglarning xulosalari:
«Xato darslik — buzilgan mantiq va savodsizlik xavfi»: Bitta kitobda o‘nlab xatolarning bo‘lishi millionlab bolalar ongiga noto‘g‘ri tushunchalar singdirilishiga olib kelgan; tarjimadagi qo‘pol chalkashliklar o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini so‘ndirgan; shu sababli xatolarni ochiq tan olish va darsliklarni to‘liq auditdan o‘tkazish ta’lim sofoti yo‘lidagi eng muhim qadam bo‘ldi;
Fin va Singapur fenomenining milliylashuvi: Dunyoda PISA xalqaro reytingi bo‘yicha yetakchi bo‘lgan Singapur va Finlyandiya tizimlari aynan bolani mustaqil fikrlashga, nazariyani hayotga tatbiq etishga o‘rgatishi bilan mashhur; ushbu metodologiyaning milliy maktablarga olib kirilishi yoshlarning global raqobatbardoshligini oshiradi;
O‘qituvchilarsiz islohot ishlamaydi: Eng mukammal kitob ham, agar undan qanday foydalanishni bilmaydigan o‘qituvchining qo‘liga tushsa, o‘z kuchini yo‘qotadi; 110 ming boshlang‘ich sinf muallimining qayta tayyorlanishi va Singapur trenerlari ishtirokidagi kurslar yangi darsliklarning maktablarda to‘g‘ri qo‘llanilishiga zamin yaratadi.
Sizningcha, maktab darsliklaridagi minglab xatolar va quruq yodlash tizimiga chek qo‘yish uchun Finlyandiya hamda Singapur tajribasini qo‘llash kutilgan natijani bera oladimi? Farzandingiz yoki yaqinlaringiz foydalanayotgan hozirgi maktab kitoblari sifatidan qanchalik qoniqasiz? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va ta’lim tizimidagi ushbu muhim o‘zgarishlar tahlilini barcha ota-onalar hamda o‘qituvchilar bilan baham ko‘ring!
Izohlar 0
…