Bitta foton — ikkita mahsulot: Quyosh reaktori CO2 va chiqindini xomashyoga aylantiradi

Buyuk Britaniyadagi Nottingem universiteti olimlari bir vaqtning oʻzida ikkita ekologik muammoni hal qila oladigan texnologiyani taqdim etishdi. Tadqiqotchilar quyosh nuri yordamida ishlaydigan va elektr tarmogʻiga ulanishni talab qilmaydigan avtonom fotoelektrokimyoviy reaktorni ishlab chiqdilar. Qurilmaning oʻziga xosligi shundaki, u bitta quyosh nurlanishi energiyasidan foydalanib, bir vaqtning oʻzida ikkita kimyoviy reaksiyani amalga oshiradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Yangi qurilma karbonat angidrid (CO2) va biomassa chiqindilarini plastmassa, boʻyoqlar, toʻqimachilik va farmatsevtika sanoatida talab qilinadigan qimmatbaho kimyoviy birikmalarga aylantiradi. CO2 molekulasi juda barqaror boʻlgani uchun uni qayta ishlash odatda yuqori harorat yoki katta miqdorda elektr energiyasini talab qiladi. Britaniyalik olimlar esa bu muammoni tashqi quvvat manbaiga ehtiyoj sezmaydigan ikki kamerali reaktor yordamida hal qilishdi.

Reaktorning birinchi kamerasida quyosh nuri uglerod nitridi va volfram oksididan tayyorlangan maxsus fotoanodga tushadi. Bu yerda yogʻoch va qishloq xoʻjaligi chiqindilarining parchalanish mahsuloti boʻlgan HMFA birikmasi qayta ishlanadi. Natijada 95 foiz samaradorlik bilan biologik parchalanadigan plastiklar ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan monomer hosil boʻladi. Shu bilan birga, ajralib chiqqan elektronlar ikkinchi kameraga oʻtib, CO2 ni chumoli kislotasi hosilasi — formiatga aylantiradi.

Ushbu texnologiyaning yana bir afzalligi uning arzonligidir. Koʻpgina eksperimental tizimlardan farqli oʻlaroq, bu reaktorda platina yoki iridiy kabi qimmatbaho metallar oʻrniga keng tarqalgan va arzon materiallardan foydalanilgan. Olimlar nodir elementlarsiz yuqori samaradorlikka erishish uchun maxsus elektrochoʻktirish usulini ishlab chiqishdi. Oʻtkazilgan tahlillar qurilmaning uglerod izi deyarli nolga teng ekanligini koʻrsatdi.

Loyiha mualliflarining fikricha, kelajakda bunday modulli tizimlarni sanoat korxonalari va qishloq xoʻjaligi majmualari yoniga oʻrnatish mumkin boʻladi. Bu korxonalarga CO2 chiqindilarini va biologik chiqindilarni toʻgʻridan-toʻgʻri zavodning oʻzida tijorat qiymatiga ega mahsulotlarga aylantirish imkonini beradi. Agar texnologiya sanoat miqyosida oʻzini oqlasa, u global uglerod neytralligiga erishishda muhim vositaga aylanishi kutilmoqda.