Sunʼiy intellekt boʻyicha “yopiq klub”: AQSH va Yevropa Ittifoqi yangi ittifoq tuzmoqda

Sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalari jahon siyosatining yangi quroliga aylanmoqda. AQSH va Yevropa mamlakatlari eng ilgʻor SI-modellaridan foydalanishda yaqin ittifoqchilarga ustuvorlik beruvchi maxsus mexanizmni muhokama qilmoqda. Bu tashabbus amalda “ishonchli hamkorlar” uchun eksklyuziv imkoniyatlar yaratuvchi yopiq tizim shakllanishini anglatadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ushbu strategik qadam Vashingtonning SI eksporti boʻyicha siyosati qatʼiylashayotgan bir paytda yuzaga keldi. Xususan, Donald Tramp maʼmuriyati Anthropic kompaniyasining eng kuchli modellariga cheklovlar joriy etganidan soʻng, texnologik dunyoda xavotirlar kuchaydi. Endilikda eng soʻnggi ishlanmalardan foydalanish huquqi mamlakatlarning geosiyosiy maqomiga bevosita bogʻliq boʻlib qolishi mumkin.

Xavfsizlik va tashqi siyosiy bosim

Muhokamalarga Anthropic kompaniyasining Mythos va Fable kabi yuqori quvvatli modellarini xorijiy mijozlarga yetkazib berish cheklangani sabab boʻldi. Ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur choralar milliy xavfsizlik nuqtayi nazaridan, yaʼni tizimlardagi oʻrnatilgan cheklovlarni chetlab oʻtish imkonini beruvchi zaifliklar aniqlangani sababli koʻrilgan. Biroq, koʻplab tahlilchilar buni texnologik bosim oʻtkazish vositasi sifatida baholamoqda.

“Ishonchli hamkorlik” konsepsiyasi G7 sammiti doirasida AQSH savdo vaziri Govard Lyutnik va yevropalik diplomatlar oʻrtasida koʻrib chiqildi. Rejaga koʻra, Vashingtonning yaqin ittifoqchilari deb tan olingan davlatlargagina frontier-darajasidagi (eng yuqori bosqich) modellarga kirish huquqi beriladi. Bu esa jahon bozorida texnologik tengsizlikni keltirib chiqarishi mumkin.

Texnologik gigantlar va Yevropaning munosabati

Muzokaralarda nafaqat siyosatchilar, balki soha yetakchilari ham ishtirok etmoqda. Xususan, Anthropic bosh direktori Dariya Amodei va OpenAI rahbari Sam Altman ushbu jarayonlarda faol qatnashishi kutilmoqda. Yevropa Komissiyasi esa Vashingtondan kiritilgan cheklovlar boʻyicha aniq izoh talab qildi. Komissiya vitse-prezidenti Xenna Virkkunen choralar kamsituvchi xarakterga ega boʻlmasligi kerakligini taʼkidladi.

Hozirgi vaziyatda Yevropa oʻzining texnologik mustaqilligini taʼminlashga ham harakat qilmoqda. Garchi Yevropa kompaniyalari OpenAI yoki Google kabi gigantlardan ortda qolayotgan boʻlsa-da, Bryussel oʻz SI-texnologiyalarini rivojlantirishga sarmoyalarni koʻpaytirmoqda. Bu AQSH ishlanmalariga boʻlgan qaramlikni kamaytirish strategiyasining bir qismidir.

AQSHning oʻzida ham bu cheklovlar tanqidga uchradi. Apple, Amazon va Google kabi gigantlarni birlashtirgan SIIA assotsiatsiyasi eksport cheklovlari Amerika texnologiyalarining global tarqalishiga zarar yetkazishi haqida ogohlantirdi. Bugungi kunda SI nafaqat iqtisodiy, balki milliy xavfsizlikning ajralmas qismiga aylanib, dunyoni yangi texnologik raqobat maydoniga aylantirmoqda.