AQSHda sunʼiy intellektga qarshi keng koʻlamli norozilik namoyishlari boshlandi

AQSHning 42 ta shtatida sunʼiy intellekt (AI) tizimlariga xizmat koʻrsatuvchi maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (data-markazlar) qurilishiga qarshi ommaviy norozilik aksiyalari boʻlib oʻtdi. HumansFirst harakati tomonidan tashkil etilgan ushbu namoyishlar mamlakat tarixidagi sunʼiy intellekt infratuzilmasiga qarshi qaratilgan ilk umummilliy harakat sifatida baholanmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Reuters agentligi maʼlumotiga koʻra, jami 142 ta alohida aksiya doirasida fuqarolar Meta, Alphabet (Google), Amazon, Microsoft va Ilon Maskning xAI kabi texnologik gigantlari tomonidan amalga oshirilayotgan loyihalarga qarshilik bildirishgan. Faollar bunday ulkan obʼyektlarning tez surʼatlar bilan barpo etilishi mahalliy resurslarga, xususan, energiya tizimi va suv taʼminotiga haddan tashqari yuklama boʻlayotganidan xavotirda.

Resurslar tanqisligi va xalq noroziligi

Namoyishchilar qoʻllarida «Bizga maʼlumotlar emas, suv kerak» va «Jorjiya shtati sunʼiy intellektning giper-skalali markazlari uchun ovoz bermagan» kabi shiorlarni koʻtarib chiqishgan. Gap shundaki, zamonaviy AI tizimlarini oʻqitish va ularning ishlashini taʼminlash uchun xizmat qiluvchi serverlar juda katta miqdorda elektr energiyasini isteʼmol qiladi va sovutish tizimi uchun millionlab litr toza suv talab etadi.

HumansFirst tashkilotchilarining taʼkidlashicha, ushbu harakat turli siyosiy qarashlarga ega boʻlgan insonlarni birlashtirgan. Ularni umumiy bir maqsad — yangi texnologik obʼyektlarning oʻz shaharlari va qishloq hududlari ekologiyasiga hamda turmush tarziga salbiy taʼsirini kamaytirish istagi jipslashtirmoqda.

Reuters/Ipsos tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomalar ham aholi orasida bu borada xavotirlar yuqori ekanini koʻrsatmoqda. Tadqiqot natijalariga koʻra, amerikaliklarning faqat uchdan bir qismi mamlakatda data-markazlar qurilishi surʼatlarini qoʻllab-quvvatlaydi. Respondentlarning atigi 14 foizi bunday obʼyekt oʻzi yashab turgan shahar hududida qurilishiga rozi ekanini bildirgan.

Sanoat vakillarining munosabati

Texnologiya sanoati vakillari esa bu tanqidlarni rad etishga urinmoqda. Data-markazlar koalitsiyasi prezidenti Josh Levi soha vakillari mahalliy hokimiyat organlari va aholi bilan yaqin hamkorlikda ishlayotganini maʼlum qildi. Uning soʻzlariga koʻra, kompaniyalar yangi obʼyektlarning atrof-muhitga taʼsirini minimallashtirish va ularni hududiy infratuzilmaga xavfsiz integratsiya qilish choralarini koʻrmoqda.

Shunga qaramay, sunʼiy intellekt poygasi kuchaygan sari, yirik korporatsiyalar oʻz quvvatlarini oshirishga majbur boʻlmoqda. Bu esa kelajakda texnologik taraqqiyot va tabiiy resurslarni asrash oʻrtasidagi ziddiyat yanada chuqurlashishidan dalolat beradi. Oʻzbekiston kabi raqamli iqtisodiyotni rivojlantirayotgan mamlakatlar uchun ham AQSHdagi ushbu vaziyat energiya samaradorligi va ekologik muvozanatni saqlash borasida muhim dars boʻlishi mumkin.