AQSH Xitoyning sunʼiy intellekt modellariga qarshi sanksiyalar joriy etishi mumkin

AQSH hukumati Xitoyning ochiq kodli sunʼiy intellekt (AI) modellarini intellektual mulk oʻgʻirligi boʻyicha tekshiruvdan oʻtkazishini maʼlum qildi. Agar ushbu texnologiyalar Amerika kompaniyalarining ishlanmalarini oʻzlashtirgani isbotlansa, Vashington Xitoyning AI sohasidagi yetakchi kompaniyalariga nisbatan qatʼiy sanksiyalar joriy etish bilan tahdid qilmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

AQSH Gʻaznachilik kotibi Scott Bessent Fox Business telekanaliga bergan intervyusida maʼmuriyat ochiq kodli modellarni qoʻllab-quvvatlashini, biroq intellektual mulk oʻgʻirligiga toqat qilmasligini taʼkidladi. Bloomberg xabariga koʻra, Bessent xorijiy modellarning Amerika texnologik gigantlari yutuqlarini oʻgʻirlashi aniqlangan taqdirda, ularni jazolash uchun barcha vakolatlar mavjudligini bildirgan.

Ushbu bayonotlar Xitoyning Moonshot AI kompaniyasi tomonidan taqdim etilgan Kimi K3 kabi yangi modellar oʻz imkoniyatlari va ommabopligi boʻyicha AQSHning OpenAI hamda Anthropic kabi yetakchi laboratoriyalariga jiddiy raqobat tugʻdirayotgan bir paytda yangradi. Amerika tomoni bunday raqobat AQSH kompaniyalarining biznes modellariga zarar yetkazishi va yangi tadqiqotlar uchun sarmoya jalb qilish imkoniyatlarini cheklashidan xavotirda.

Texnologik poygadagi yangi bosqich

Hozirda Oq uy va tegishli idoralar Xitoyning ochiq kodli modellariga nisbatan yalpi taqiq joriy etish variantlarini ham koʻrib chiqmoqda. Avvalroq Vashington Xitoyning zamonaviy chiplarga boʻlgan kirishini cheklagan va eksport nazoratini kuchaytirgan edi. Endilikda navbat bevosita AI modellarining oʻziga yetib kelishi ikki davlat oʻrtasidagi texnologik qarama-qarshilikning sezilarli darajada keskinlashuvidan dalolat beradi.

Sanoatda "model distillation" (modelni distillash) deb ataladigan usul alohida bahslarga sabab boʻlmoqda. Bu usul katta modelning imkoniyatlarini kichikroq va samaraliroq tizimga koʻchirish imkonini beradi. Biroq, soha mutaxassislarining hammasi ham bu usulni oʻgʻirlik deb hisoblamaydi. Masalan, Microsoft rahbari Satya Nadella yirik laboratoriyalarning oʻzlari ochiq maʼlumotlardan foydalanib, keyinchalik boshqalarga nisbatan cheklovlar qoʻyishini tanqid qilgan.

Shu bilan birga, AQSHning oʻzida ham AI kompaniyalari huquqiy muammolarga duch kelmoqda. Anthropic kompaniyasi mualliflik huquqi bilan himoyalangan millionlab kitoblardan noqonuniy foydalangani uchun 1,5 milliard dollarlik kelishuv doirasida tovon puli toʻlashni boshladi. Bu esa AI modellarini oʻqitish jarayonidagi shaffoflik masalasi nafaqat xalqaro darajada, balki ichki bozorda ham dolzarbligini koʻrsatmoqda.

Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar va dasturchilar uchun ham ushbu jarayonlar muhim ahamiyatga ega. Global miqyosda ochiq kodli modellarga cheklovlar qoʻyilishi sunʼiy intellektga asoslangan xizmatlarning narxi va foydalanish imkoniyatlariga taʼsir qilishi mumkin. Hozircha AQSH va Xitoy oʻrtasidagi ushbu "texnologik sovuq urush" qanday yakunlanishi soha kelajagini belgilab beradi.