Sunʼiy intellekt poygasi: AQSH elektr energiyasining 20 foizi maʼlumotlar markazlariga sarflanadi

Sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi global energetika tizimiga misli koʻrilmagan bosim oʻtkazmoqda. BloombergNEF tahliliy kompaniyasining yangi hisobotiga koʻra, 2035-yilga borib AQSHda ishlab chiqariladigan jami elektr energiyasining qariyb 20 foizi maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari (data-center) hissasiga toʻgʻri keladi. Bu koʻrsatkich bugungi kundagi isteʼmol darajasidan toʻrt baravar koʻpdir. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ekspertlarning taʼkidlashicha, yaqin oʻn yillikda ushbu markazlarning umumiy quvvati 200 GWga yaqinlashadi. Eng eʼtiborli jihati shundaki, ushbu ulkan energiya resurslarining deyarli yarmi aynan sunʼiy intellekt modellarini oʻqitish va ularning ishlashini taʼminlash uchun yoʻnaltiriladi. 2033-yilga kelib, jahon miqyosidagi AI hisob-kitoblari uchun sarflanadigan energiyaning 64 foizi aynan AQSH hududiga toʻgʻri kelishi kutilmoqda.

Prognozlarning keskin oʻzgarishi va energetik inqiroz xavfi

BloombergNEF mutaxassislari oʻz prognozlarini atigi yarim yil ichida sezilarli darajada qayta koʻrib chiqishga majbur boʻlishdi. Yangi hisobotda 2035-yil uchun kutilayotgan isteʼmol miqdori oʻtgan yilning dekabr oyidagi koʻrsatkichdan 83 foizga yuqori etib belgilangan. Bunday oʻsish surʼati nafaqat iqtisodiy, balki texnik qiyinchiliklarni ham keltirib chiqarmoqda.

Sohadagi boshqa nufuzli tashkilotlar ham shunga oʻxshash xavotirlarni bildirmoqda. Masalan, EPRI (Elektr energetikasi tadqiqot instituti) oʻzining 2024-yilgi prognozini ikki baravardan ziyodga oshirgan boʻlsa, S&P Global agentligi oʻtgan yilning oktyabridan aprelgacha boʻlgan qisqa davrda oʻz hisob-kitoblariga 30 foizdan ortiq tuzatish kiritdi. Bunga asosiy sabab sifatida yangi maʼlumotlar markazlarining qurilish surʼati rejalashtirilganidan ancha yuqori ekanligi koʻrsatilmoqda.

Infratuzilma va narxlarning koʻtarilishi

Yangi obʼyektlarning aksariyati allaqachon yuqori yuklama bilan ishlayotgan energiya tarmoqlariga ulanmoqda. Virjiniyadan Illinoysgacha boʻlgan hududlarga xizmat koʻrsatuvchi PJM Interconnection tizimida kelasi oʻn yillikda isteʼmolning 34 foizi aynan data-centerlar zimmasiga tushadi. Texasning katta qismini qamrab olgan ERCOT tizimida esa bu koʻrsatkich 22 foizni tashkil etishi kutilmoqda.

Energiya tanqisligi allaqachon iqtisodiy oqibatlarga olib kelmoqda:

• PJM tizimi yangi obʼyektlarni tarmoqqa ulash boʻyicha arizalarni qabul qilishni toʻrt yilga toʻxtatib qoʻyishga majbur boʻldi;
• Oxirgi bir yil ichida ushbu mintaqada elektr energiyasi narxi 76 foizga oshdi;
• Eski elektr tarmoqlarini modernizatsiya qilish uchun milliardlab dollar qoʻshimcha investitsiya talab etilmoqda.

Ushbu tendentsiya nafaqat AQSH, balki butun dunyo uchun xosdir. BloombergNEF maʼlumotlariga koʻra, sunʼiy intellektning faol tarqalishi natijasida 2033-yilga borib global miqyosda qoʻshimcha 1935 TVt·soat elektr energiyasiga ehtiyoj tugʻiladi. Taqqoslash uchun, bu deyarli butun Hindiston davlatining yillik isteʼmol miqdoriga tengdir. Bu esa kelajakda AI texnologiyalari va yashil energiya manbalari oʻrtasidagi muvozanatni saqlash eng dolzarb masalaga aylanishidan dalolat beradi.