«Aviatsiyada inqilob»: 9000 metr balandlikda ilk gibrid samolyot sinovdan o‘tdi
Dunyo tijoriy aviatsiyasida misli ko‘rilmagan tarixiy voqea yuz berdi: GE Aerospace kompaniyasi NASA, Boeing va BETA Technologies bilan hamkorlikda ilk bor gibrid-elektr kuch qurilmali samolyotni yo‘lovchi laynerlari uchish balandligida muvaffaqiyatli sinab ko‘rdi. Atlantika okeanini kesib o‘tgan ushbu avialayner nafaqat havoda 2 soatdan ortiq bexato ishladi, balki parvoz vaqtida o‘z akkumulatorini qayta zaryadlash imkoniyatini ham namoyish etdi.
Zamin.uz aviatsiya sohasidagi bu inqilobiy parvoz va kelajak samolyotlarining yangi imkoniyatlari tafsilotini taqdim etadi.
Ikki xil dvigatel bir tizimda: Sinov qanday o‘tdi?
Buyuk Britaniyadagi mashhur Farnborough aviasaloni arafasida o‘tkazilgan bu sinov uchun maxsus o‘zgartirilgan Saab 340B turbovintli samolyotidan foydalanildi. Sinov vaqtida layner 9,1 kilometr (9000 metr)dan ortiq balandlikka — aynan odatiy yo‘lovchi samolyotlarining kreyserlik parvoz hududiga ko‘tarildi.
Muhandislar ta’kidlashicha:
To‘liq elektrda ishlovchi kichik samolyotlardan farqli o‘laroq, bu gibrid qurilma an’anaviy gaz turbinasi hamda yuqori kuchlanishli elektr dvigatelini birlashtiradi. Tizim parvozning turli bosqichlarida yuklamani ikki manba o‘rtasida avtomatik taqsimlab, yoqilg‘i sarfini keskin kamaytiradi.
Odatiy samolyot va gibrid layner: Asosiy farqlar
Ko‘rsatkich va omillar | An’anaviy yo‘lovchi samolyoti | GE Aerospace gibrid samolyoti |
Energiya manbai | Faqat aviatsiya yoqilg‘isi (kerosin) | Kerosin + Megavatt toifasidagi elektr tizimi |
Zaryadlash imkoniyati | Mavjud emas | Parvoz paytining o‘zida batareyani qayta zaryadlaydi |
Ekologik va iqtisodiy samara | Yoqilg‘i sarfi va chiqindi yuqori | Yoqilg‘i tejaladi, atmosferaga chiqindi kamayadi |
Parvoz balandligi | 9 000 – 11 000 metr | 9 100 metr (ilk bor muvaffaqiyatli sinaldi) |
Atlantika okeani ustidagi transatlantik parvoz
AQSHdagi dastlabki sinovlardan so‘ng, ushbu tajriba samolyoti Atlantika okeani orqali Buyuk Britaniyagacha bo‘lgan masofani gibrid rejimda uchib o‘tdi. Parvoz vaqtida BAE Systems kompaniyasi tomonidan yetkazib berilgan akkumulatorlar va Boeing‘ga qarashli Aurora Flight Sciences ishlab chiqqan maxsus motogondola tizimi mukammal natija ko‘rsatdi.
Elektr dvigatelining ikki tomonlama vazifasi: U nafaqat havo vintini aylantirib samolyotni oldinga surdi, balki parvoz jarayonida generator vazifasini bajarib, akkumulatorlarni quvvatlantirdi.
Sovitish tizimi: Yuqori quvvatli elektr jihozlari va invertorlar uchun maxsus issiqlik almashtirgichlar o‘rnatilib, haddan tashqari qizib ketishning oldi olindi.
Kelajakda arzon va chiqindisiz parvozlar davri boshlanadimi?
Mutaxassislarning fikricha, ushbu sinov yaqin yillarda yo‘lovchi tashish aviatsiyasini to‘liq qayta ko‘rib chiqishga va chiptalar narxini aynan yoqilg‘i tejamkorligi evaziga arzonlashtirishga xizmat qiladi.
Ushbu texnologik inqilob va aviatsiya yangiligi haqida do‘stlaringiz va yaqinlaringizga ham yetkazing! Maqolani darhol Telegram-chatingizga yuboring.
Sizningcha, yaqin 10 yil ichida gibrid va elektr samolyotlar odatiy laynerlarni to‘liq o‘rnini egallay oladimi? Fikringizni izohlarda qoldiring!
Izohlar 0
…