Katalyst kosmik apparat tezligini sekinlashtirib, Swift missiyasini davom ettirmoqda

Katalyst Space Technologies kompaniyasi boshqaruvni yoʻqotib, nazoratdan chiqqan Link kosmik apparatini toʻxtatish va uning harakatini barqarorlashtirish boʻyicha muhim muvaffaqiyatga erishdi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, muhandislar favqulodda rejimga oʻtib ketgan sunʼiy yoʻldoshning aylanish tezligini deyarli 6 baravarga kamaytirishga muvaffaq boʻlishdi va NASAʼning mashhur kosmik teleskopini qutqarish missiyasini davom ettirmoqdalar. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Eslatib oʻtamiz, Link apparati joriy yilning 3-iyul kuni Pegasus raketasi yordamida koinotga uchirilgan edi. Biroq 28-iyul kuni texnik nosozliklar tufayli apparat koʻp koordinatali aylanish rejimiga oʻtib ketib, oʻz orientatsiyasini butunlay yoʻqotgandi. Hodisa vaqtida uning korpusi sekundiga taxminan 9 daraja tezlikda aylanayotgan edi.

Mutaxassislar elektr dvigatellaridan birini ishga tushirish orqali bu xavfli aylanish tezligini sekundiga 1,47 darajagacha pasaytirishdi. Maʼlum boʻlishicha, ushbu jarayon uchun juda kam yonilgʻi — 100 grammdan ham kamroq yoqish sarflangan boʻlib, bu kompaniyaga kelgusidagi operatsiyalar uchun qimmatli resursni tejab qolish imkonini berdi.

Dasturiy taʼminot yangilanishi va keyingi qadamlar

Hozirgi vaqtda Link oʻzining joriy konfiguratsiyasida navbatdagi bosqichga tayyorgarlik koʻrmoqda. Yaqin kunlarda Katalyst muhandislari apparat bortiga "sezilarli darajada dasturiy taʼminot yangilanishini" yuklashni rejalashtirmoqda. Ushbu yangilanish qurilmaning fazodagi orientatsiyasini toʻgʻridan-toʻgʻri boshqarishni taʼminlashi va mutaxassislarga toʻliq nazoratni qaytarishi kutilmoqda.

Sh shundan soʻng kompaniya NASAʼning Neil Gehrels Swift Observatory rentgenovskiy kosmik observatoriyasi bilan yaqinlashish rejasiga qaytishni maqsad qilgan. Shuni taʼkidlash kerakki, Link apparatining yoʻnalishini yoʻqotish sabablari hali ham toʻliq ochiqlangani yoʻq. Hodisadan keyin uning uchta maxovigidan ikkitasi ishdan chiqqan, reaksiyani boshqarish tizimi dvigatellari esa faqat qisman ishlayotgani maʼlum boʻlgan edi.

Swift observatoriyasi uchun kritik vaziyat

Mazkur kosmik operatsiya narxi 30 million dollarni tashkil etib, Katalyst uchun boshqa kosmik apparatni ushlab olish va uning orbitasini oʻzgartirish boʻyicha tarixdagi ilk urinish hisoblanadi. 22 yillik tarixga ega boʻlgan Swift observatoriyasi uchun bu missiya hayot-mamot masalasidir, chunki u mustaqil ravishda oʻz orbitasini tuzatish imkoniyatiga ega emas.

Agar Link uni qutqarmasa, teleskop 2026-yilning oxiri yoki 2027-yil boshida oʻz orbitasidan chiqib ketishi muqarrar edi. 9-avgust holatiga koʻra, Swift 350 kilometrlik belgidan biroz pastroqda joylashgan boʻlib, uning orbitasini koʻtarish ishlari balandlik 300 kilometrdan tushib ketgunga qadar boshlanishi shart. Ushbu xavfli chegara esa oktyabridan oldin kesib oʻtilishi kutilmayapti.