Starship kosmik kemasi tarixda ilk bor orbitaga chiqdi

Aerokosmik sanoatida muhim tarixiy voqea sodir boʻldi: ixbt.com maʼlumotiga koʻra, SpaceX kompaniyasi oʻzining Starship ogʻir transport tizimining 14-sinov parvozini muvaffaqiyatli amalga oshirdi. Ushbu missiya davomida kemaning yuqori bosqichi ilk bor toʻlaqonli yeratki orbitasiga chiqib, bortdagi foydali yukni muvaffaqiyatli tarqatdi. Shu paytgacha oʻtkazilgan 13 ta sinov parvozi faqat suborbital traektoriyalar boʻyicha bajarilgan edi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Texasdagi Starbase maydonchasidan amalga oshirilgan mazkur parvoz vaqtida bir qator murakkab texnik amaliyotlar bajarildi. Xususan, parvozdan taxminan 6 daqiqa-yu 50 soniya oʻtgach, Super Heavy B21 birinchi bosqichi oʻzining qoʻnish manevrini muvaffaqiyatli bajarib, Meksika qoʻltigʻidagi belgilangan hududga kelib qoʻndi. Shundan soʻng Starship S41 yuqori bosqichi parvozni davom ettirib, startdan 25 daqiqa oʻtib taxminan 275 kilometr balandlikdagi orbitaga chiqishga erishdi.

Orbital muvaffaqiyat va sinovdagi qiyinchiliklar

Mazkur parvozning eng muhim amaliy natijasi 26 ta Starlink V3 sunʼiy yoʻldoshlarini orbitaga muvaffaqiyatli chiqarish boʻldi. SpaceX mutaxassislarining maʼlumot berishicha, Starlink jamoasi kosmosga chiqarilgan barcha apparatlar bilan barqaror aloqa oʻrnatishga muvaffaq boʻlgan. Bu esa tizimning shunchaki tajriba tariqasida emas, balki amaliy foydali yuklarni yetkazib berish salohiyatini amalda koʻrsatdi.

Biroq missiya mutlaqo muammosiz kechgani yoʻq. Orbital bosqichga chiqish vaqtida Raptor vakuum dvigatellaridan biri ishdan chiqqan. Dastlabki rejalarga koʻra, kosmik kema Yer atrofini 6 marta aylanib, taxminan 10 soat davom etishi kerak edi. Yuzaga kelgan nosozlik sababli kompaniya mutaxassislari parvozni muddatidan oldin yakunlashga qaror qilishdi.

Qoidabuzarliklarga qaramay ijobiy natija

Orbitaga chiqqandan keyin taxminan uch soat oʻtib va Yer atrofida ikki marta toʻliq aylanish bajarilgach, S41 kemasi Tinch okeanining oldindan belgilangan hududiga yoʻnaltirildi. Kema u yerda nazorat ostida suvga qoʻndirildi va shu tariqa joriy sinov missiyasi oʻz nihoyasiga yetdi.

Garchi rejalashtirilgan toʻliq vaqt bajarilmagan boʻlsa-da, mutaxassislar Flight 14 missiyasini toʻlaqonli muvaffaqiyat deb baholamoqdalar. Sababi, asosiy maqsad — kemani orbitaga chiqarish va sunʼiy yoʻldoshlarni tarqatish toʻliq bajarildi. SpaceX bu boradagi texnologik yutuqlarni mustahkamlashni rejalashtirgan boʻlib, navbatdagi, 15-sinov parvozini atigi uch haftadan soʻng oʻtkazishni rejalashtirmoqda.