Ming dardga davomi yoki xavfli zahar? Shamollashda isiriq tutatishning yashirin xavflari...

Xalqimiz orasida azaldan xonadonni «mikroblardan tozalash», ko‘z tegishidan asrash hamda mavsumiy kasalliklarning oldini olish maqsadida isiriq tutatish urfga aylangan. Ko‘pchilik uni «sehrli va ming dardga davo» vosita sifatida qabul qiladi. Biroq zamonaviy tibbiyot va ilmiy tadqiqotlar isiriqning nafaqat taxmin qilingan foydasi isbotlanmaganini, balki noto‘g‘ri qo‘llanilganda jiddiy xavf tug‘dirishini ko‘rsatmoqda.

Aslida zaharli hisoblangan ushbu o‘simlikni uy sharoitida, ayniqsa yopiq xonalarda tutatish qanday oqibatlarga olib kelishi mumkinligini har bir inson bilishi shart.

Isiriqning xavfli tarkibi: Zaharli alkaloidlar qanday ta’sir qiladi?

Isiriq tarkibida organizmning hayotiy muhim tizimlariga kuchli ta’sir o‘tkazuvchi faol alkaloidlar mavjud:

• Garmin va homila tushish xavfi: O‘simlik tarkibidagi garmin moddasi katta miqdorda nafas yo‘llariga tushganda bachadon mushaklarini qisqartirib, homilador ayollarda homilaning barvaqt tushishiga (bola tashlashga) sabab bo‘lishi mumkin;

• Peganin va sudorogi holatlari: Peganin va garmin ichaklar, yurak-qon tomir hamda asab tizimiga bevosita salbiy ta’sir ko‘rsatadi; tutunni ko‘p hidlash mushaklarning tortishishi va talvasa (sudorogi) xurujlariga olib kelishi ehtimoli bor;

• Taqiqlangan toifalar: Homiladorlar, emizikli onalar, yosh bolalar hamda allergiya va astmasi bor bemorlar yonida isiriq tutatish va ularga tutunni hidlatish qat’iyan taqiqlanadi.

Gripp va shamollashda isiriq tutatish: Kattalarning eng katta xatosi

Ko‘p xonadonlarda bolalar shamollaganda yoki gripp mavsumi avj olganda eshik-romlarni mahkam yopib, xonani isiriq tutuni bilan to‘ldirish odati bor. Bu harakat aslida bola salomatligiga og‘ir zarba beradi:

• Bo‘g‘ilish va nafas siqishi: Dimiqqan xonadagi o‘tkir va zaharli tutun bolalarda nafas qisishi, allergik reaksiyalar va hansirashni keltirib chiqaradi;

• Yo‘tal xurujlarining zo‘rayishi: Isiriq tutuni yallig‘langan nafas yo‘llari shilliq qavatini yanada kuchli ta’sirlantirib, to‘xtovsiz yo‘tal xurujlarini qo‘zg‘atadi;

• Ilmiy isbot yo‘qligi: Shamollash, ORVI va gripp viruslarini isiriq tutuni bilan yo‘q qilish mumkinligi tibbiyotda hech qachon o‘z isbotini topmagan, ammo uning zaharli va salbiy ta’siri to‘liq tasdiqlangan.

Nima uchun boshqa davlatlarda unga kontrabanda sifatida qaraladi?

Isiriqdan asosan Markaziy Osiyo davlatlari — O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston va Tojikiston hududlarida an’anaviy foydalaniladi:

• Psixoaktiv modda maqomi: Isiriq tarkibida kuchli psixoaktiv va narkotiksimon komponentlar mavjudligi sababli, masalan, Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga ko‘ra uni mamlakat hududiga olib kirish qat’iyan man etilgan va bu holat jinoiy javobgarlikka tortiluvchi kontrabanda sifatida baholanadi;

• Dunyo tajribasi: Agar isiriq haqiqatan ham har qanday virus va dardni yo‘qotuvchi bezarar sehrli vosita bo‘lganida, jahon farmakologiyasi va tibbiyoti undan keng foydalangan bo‘lar edi.

Shu sababli mavsumiy kasalliklar davrida xonadonni xavfli tutunga to‘ldirish o‘rniga, xonani tez-tez toza havo bilan shamollatish, namli tozalash ishlarini o‘tkazish va shifokor tavsiyalariga rioya qilish eng to‘g‘ri va xavfsiz yo‘ldir.