Qaysi vaqtdagi uyqu rizqni to‘sadi, qaysi biri shifo? Uyqu turlari haqida tavsiyalar

Kundalik hayotda to‘g‘ri uxlash va dam olish nafaqat insonning ruhiy-jismoniy tetikligini ta’minlaydi, balki uning salomatligi hamda rizq-ro‘ziga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Islom ta’limotida va sharq tibbiyotida kunning turli qismlarida uxlashning alohida xususiyatlari bayon etilgan bo‘lib, ular uch asosiy turga — «Haylula», «Qaylula» va «Aylula»ga bo‘linadi.

Ushbu uyqu turlarining inson organizmiga foydasi va zarari zamonaviy tibbiy tadqiqotlar orqali ham o‘z isbotini topmoqda.

Uyquning 3 ta asosiy turi va ularning organizmga ta’siri

Kun tartibini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yishda ushbu uch holatni farqlay olish muhim ahamiyatga ega:

• Haylula — rizqqa to‘siq bo‘luvchi uyqu: Bomdod namozidan keyin, quyosh chiqqunga qadar va tongning ilk soatlaridagi uyqu. Xalqimizda «erta turganning bir ishi ortiq» naqli bejiz aytilmagan. Bu vaqtda rizq va baraka taqsimlanishi, tonggi vaqtni harakatda o‘tkazish inson faolligi va zehnini oshirishi ta’kidlanadi. Ushbu paytda uxlash rizq va baraka yo‘lida to‘siq hisoblanadi;

• Qaylula — quvvat va shifo manbai: Peshin namozidan oldin (yoki peshindan so‘ng) olinadigan 15–30 daqiqalik qisqa uyqu. Bu odat Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning sunnatlari bo‘lib, miya faoliyatini qayta tiklaydi, kunning ikkinchi yarmi uchun yangi kuch-quvvat beradi va stressni kamaytiradi;

• Aylula — xastalik keltiruvchi noxush uyqu: Asr namozidan keyin, shom vaqtiga yaqin uxlash. Bu vaqtda organizmning biologik soati sustlashadi va uxlab turgan odamda ruhiy lanjlik, bosh og‘rig‘i, xotira zaiflashuvi va turli asab xastaliklari kelib chiqish ehtimoli yuqori bo‘ladi.

Nima uchun «Qaylula» foydali-yu, «Aylula» zararli?

Tibbiy va amaliy tahlillar ushbu tavsiyalarning ilmiy asoslarini oshkor etadi:

• Qaylulaning siri (Power Nap): Zamonaviy neyrobiologlar kunduzgi qisqa dam olish yurak-qon tomir faoliyatini yaxshilashi, diqqatni jamlashni 30% ga oshirishini ta’kidlashadi;

• Aylulaning xatari: Kun botishi arafasida tanadagi metabolizm o‘zgaradi. Asrdan keyin uxlagan inson ko‘pincha uyqudan og‘ir kayfiyat va horg‘inlik bilan uyg‘onib, kechki uyqu ritmini butunlay izdan chiqaradi.

Kunlik uyqu turlari pasporti