Ўзбекистонда олимлар сони ошди: DSc кўрсаткичи 60% ўсди

Ўзбекистонда илмий даражага эга мутахассис-тадқиқотчилар сони сезиларли равишда кўпайди. Айниқса, фан доктори — DSc даражасига эга олимлар сони бир йил ичида 60 фоизга ошгани илмий кадрлар тизимидаги энг катта ўзгариш сифатида қайд этилди.

Миллий статистика қўмитаси эълон қилган маълумотлар мамлакатда юқори малакали тадқиқотчилар сафининг кенгайиб бораётганини кўрсатмоқда. Бироқ рақамлар орасидаги фарқ эътиборга молик: PhD мутахассислари барқарор ўсган бўлса, DSc даражасидаги кўрсаткич анча тез суръатда кўтарилган.

PhD даражасига эга тадқиқотчилар 15,5 минг нафарга етди

2026 йил 1 январь ҳолатига Ўзбекистонда фалсафа доктори — PhD илмий даражасига эга мутахассис-тадқиқотчилар сони 15,5 минг нафарни ташкил этган.

Ушбу кўрсаткичга қуйидаги илмий даража соҳиблари ҳам киритилган:

• Ўзбекистонда олинган PhD илмий даражаси;

• хорижий давлатда берилган фан номзоди даражаси;

• PhD даражасига тенглаштирилган бошқа илмий даражалар.

Бир йил аввал мамлакатда бундай мутахассислар сони тахминан 14,1 минг нафар эди. Демак, 2025 йил давомида улар сафи яна 1,4 минг нафарга кенгайган.

Ўсиш суръати эса 9,9 фоизни ташкил этган.

Энг катта ўсиш DSc даражасида кузатилди

Фан доктори — DSc илмий даражасига эга мутахассис-тадқиқотчилар сони 2026 йил бошига келиб 4,8 минг нафарга етган.

Бу 2025 йил 1 январдаги ҳолатга нисбатан:

• 1,8 минг нафарга кўп;

• бир йилда 60 фоизлик ўсиш;

• аввалги қарийб 3 минг нафарлик кўрсаткичдан сезиларли юқори натижа демакдир.

Ҳар ўн нафар PhD даражасига эга тадқиқотчига тахминан уч нафар DSc мутахассиси тўғри келмоқда.

DSc кўрсаткичининг кескин ўсиши илмий даражаларни бериш жараёни фаоллашгани, тадқиқотчиларнинг юқори босқичга ўтаётгани ва илмий кадрлар захираси кенгаяётганини кўрсатиши мумкин.

Илмий даражали мутахассислар жами 20 мингдан ошди

PhD ва DSc даражасига эга тадқиқотчилар кўрсаткичлари қўшиб ҳисобланганда, уларнинг умумий сони 20,3 минг нафарга етади.

Албатта, бу икки гуруҳ статистик методикада алоҳида ҳисобланган бўлиши керак. Шунга қарамай, рақамлар мамлакат илмий муҳитида юқори малакали кадрлар сони ортиб бораётганини яққол кўрсатади.

Бу жараён қуйидаги йўналишлар учун муҳим аҳамиятга эга:

• олий таълим сифатини ошириш;

• янги илмий мактабларни шакллантириш;

• университетларда тадқиқот фаолиятини кучайтириш;

• инновацион ишланмаларни кўпайтириш;

• ёш тадқиқотчиларга илмий раҳбарлик қилиш.

Рақамлар ошди, энди натижа муҳим

Илмий даражали мутахассислар сонининг кўпайиши ижобий тенденция. Бироқ илмий тизимнинг ҳақиқий самараси фақат диплом ва даражалар сони билан эмас, балки уларнинг амалий натижаси билан ҳам баҳоланади.

Энди асосий эътибор қуйидаги саволларга қаратилиши лозим:

илмий ишлар иқтисодиёт ва жамият муаммоларига ечим беряптими, тадқиқот натижалари ишлаб чиқаришга жорий этиляптими, халқаро нуфузли журналлардаги мақолалар ва патентлар сони ҳам шунга мос равишда ошяптими?

Чунки илмий даража — якуний манзил эмас. У янги ғоя, технология ва амалий ўзгаришларни бошлаб бериши керак бўлган босқичдир.

Ўзбекистон илм-фани учун янги имконият

PhD даражасига эга тадқиқотчиларнинг 9,9 фоизга, DSc мутахассисларининг эса 60 фоизга кўпайиши мамлакатда илмий кадрлар тайёрлаш жараёни тезлашаётганини кўрсатади.

Энди ушбу салоҳиятдан самарали фойдаланиш ҳал қилувчи аҳамият касб этади. Агар кўпайган илмий кадрлар реал тадқиқотлар, инновациялар ва жамиятга фойда келтирадиган ечимларга йўналтирилса, бу рақамлар оддий статистикадан мамлакат тараққиётини белгилайдиган кучга айланиши мумкин.

Сизнингча, Ўзбекистонда олимлар сони билан бирга илмий ишларнинг сифати ҳам ошяптими? Фикрингизни изоҳларда қолдиринг.