Пенсиялар 7 фоизга ошиши мумкин: иш ҳақини ҳисоблаш даври 20 йилга узайтирилади

Ўзбекистонда пенсия таъминоти тизими ва фуқароларга пенсия тайинлаш тартибига аҳоли манфаатларига бевосита хизмат қилувчи муҳим ўзгартиришлар киритилиши кутилмоқда. Бюджетдан ташқари Пенсия жамғармаси директори ўринбосари Нуриддин Шадихўжаев ОАВ вакиллари учун ўтказилган матбуот анжуманида пенсия ҳисоблашда инобатга олинадиган иш ҳақи даврини амалдаги 10 йилдан 20 йилгача узайтириш бўйича расмий таклиф ишлаб чиқилганини маълум қилди. Амалдаги қоидаларга кўра, пенсия миқдорини белгилашда фуқаронинг меҳнат фаолиятидаги сўнгги 10 йилидан энг яхши кетма-кет 5 йиллик даромади асос қилиб олинади.

Бироқ жамғарма томонидан реал фуқароларнинг меҳнат тарихи синчковлик билан таҳлил қилинганда, инсонларнинг нафақага чиқиш арафасидаги охирги 10 йилда оладиган даромадлари ўртача 12 фоизга пасайиб кетиши ва бунинг оқибатида ҳозирги тизим пенсия миқдорини 6-7 фоизга сунъий равишда камайтириб юбораётгани аниқланган. Агар янги таклиф амалиётга татбиқ этилса, фуқароларнинг пенсияси камида 6-7 фоизга ошади, шунингдек, фуқаронинг турли сабабларга кўра кам ойлик олган ёки даромади пасайган кетма-кет бўлмаган 2 йили ҳисоб-китобдан чиқариб ташланади.

«20 йиллик база, 7 фоизлик ўсиш ва 2 йилни ўчириш»: Пенсия жамғармаси таклифининг 5 та асосий нуқтаси

Матбуот анжуманида илгари сурилган энг муҳим ташаббуслар:

• Иш ҳақи даври 20 йилга кенгаяди: Пенсия тайинлашда назарда тутиладиган иш ҳақи даврини 10 йилдан 20 йилгача узайтириш режалаштирилмоқда;

• Пенсиялар миқдори 6-7% га ошади: Янги алгоритм фуқароларнинг нафақа пулларини сезиларли даражада оширишга имкон беради;

• Сўнгги 10 йилдаги 12% лик йўқотиш бартараф этилади: Фуқароларнинг карьераси охирида даромади пасайиши оқибатида пенсия камайиб кетиши муаммосига ечим топилади;

• Омадсиз 2 йил ҳисобдан чиқарилади: Иш ҳақи кам бўлган кетма-кет бўлмаган исталган 2 йил ҳисоб-китоб базасидан чиқариб ташланади;

• Реал меҳнат стажига адолатли ёндашув: Инсоннинг энг сермаҳсул даврларидаги юқори маошлари ҳисобга олиниши таъминланади.

Пенсия ҳисоблаш тизими: Амалдаги тартиб ва янги таклиф қиёси

Пенсия тайинлаш қоидаларидаги фарқлар ва кутилаётган натижалар таққоси:

Ижтимоий ва иқтисодий экспертиза: Нега 20 йиллик давр фуқаролар учун адолатлироқ?

Пенсия таъминоти бўйича мутахассислар ва иқтисодчиларнинг хулосалари:

• «Ёш ва маош ўртасидаги номутаносиблик»: Кўплаб фуқаролар нафақага чиқиш арафасида (50–60 ёшда) соғлиғи ёки оғир жисмоний юк сабабли енгилроқ, аммо кам маошли ишга ўтишга мажбур бўлишади; амалдаги 10 йиллик чегара айнан шу кам ойлик олинган йилларни мажбуран пенсия базасига киритиб, якуний тўловни қисқартираётган эди;

• Энг самарали 35–45 ёш даромадларининг кириб келиши: Даврнинг 20 йилгача кенгайтирилиши фуқаронинг ўз касби чўққисида бўлган, энг кўп маош ва устама олган даврларини базага киритишга йўл очади;

• «2 йилни чегириб ташлаш» имтиёзи: Касаллик, оилавий шароит ёки вақтинчалик ишсизлик туфайли маоши паст бўлган 2 йилнинг тўлиқ ҳисобдан чиқарилиши инсоннинг умумий ўртача ойлигини максимал даражада кўтариб беради.

Сизнингча, пенсия ҳисоблаш даврининг 10 йилдан 20 йилга оширилиши ва кам даромадли 2 йилнинг ҳисобдан чиқарилиши нафақа ёшидаги юртдошларимизнинг моддий таъминотини етарлича яхшилай оладими? Ушбу янги таклифга шахсан қандай баҳо берасиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва барча меҳнат фахрийлари ҳамда келажак пенсионерлари хабардор бўлиши учун ушбу таҳлилни баҳам кўринг!