ID-карта, «права» ва паспортлар янги алифбода берилади: эскиларини алмаштириш шартми?

Ўзбекистонда лотин ёзувига асосланган янгиланган ўзбек алифбосига ўтиш жараёнида ID-карталар, ҳайдовчилик гувоҳномалари, автомототранспорт техпаспортлари ва хорижга чиқиш паспортлари ҳам янги ҳарфларда расмийлаштирилиши таклиф этилмоқда. Бироқ фуқаролар ҳозирги ҳужжатларини зудлик билан алмаштириши шарт эмас: улар амал қилиш муддати тугагунига қадар ўз юридик кучини сақлаб қолади.
Янги алифбони жорий этиш бўйича ўтиш даври дастури қарор лойиҳаси сифатида жамоатчилик муҳокамасига қўйилган. Унда нафақат шахсни тасдиқловчи ҳужжатлар, балки кадастр ҳужжатлари, кўча ёзувлари, йўл белгилари ва пешлавҳаларни ҳам босқичма-босқич янги имлога мослаштириш назарда тутилган.
Энг муҳим жиҳати — алифбо ўзгариши сабабли амалдаги паспорт, ID-карта ёки ҳайдовчилик гувоҳномасини муддатидан олдин алмаштириш мажбурияти юзага келмайди.
Қайси ҳужжатлар янги ҳарфларда берилиши мумкин?
Қарор лойиҳасига кўра, янги алифбога ўтиш даврида қатор расмий ҳужжатларнинг бланкалари ва уларни расмийлаштириш тартиби янгиланади.
Жумладан, қуйидаги ҳужжатларни янги ҳарфлар асосида бериш таклиф қилинмоқда:
ID-карталар;
ҳайдовчилик гувоҳномалари («права»);
автомототранспорт воситаларининг техник паспортлари;
хорижга чиқиш паспортлари;
кадастр ҳужжатлари.
Бу ўзгаришлар янги ҳужжат олаётган ёки амалдаги ҳужжатини белгиланган тартибда янгилаётган фуқароларга тааллуқли бўлади.
Эски паспорт ва «права»ни алмаштириш шартми?
Мажбурий алмаштириш талаб қилинмайди
Қарор лойиҳасидаги фуқаролар учун энг муҳим кафолат шуки, аввал берилган ҳужжатлар ўз юридик кучини сақлаб қолади.
Демак, алифбо ислоҳоти сабабли амалдаги ID-карта, ҳайдовчилик гувоҳномаси, техпаспорт ёки хорижга чиқиш паспортларини муддатидан олдин алмаштириш талаб этилмайди. Улар амал қилиш муддати тугагунига қадар ҳақиқий ҳисобланади.
Ҳужжатлар фақат амал қилиш муддати тугагач ёки одатдаги тартибда қайта расмийлаштирилганда янги алифбода берилиши кўзда тутилган.
Янги алифбода қайси ҳарфлар ўзгаради?
2026 йил 21 октябрда имзоланган қонунга мувофиқ, ўзбек алифбоси 28 та ҳарф ва битта тутуқ белгисидан иборат бўлиши белгиланган. Янги алифбода тўртта ҳарфнинг ёзилиши ўзгаради, «Ng» ҳарф бирикмаси эса алоҳида ҳарф сифатида чиқариб ташланади.
Амалдаги ёзув | Янги ёзув |
|---|---|
O‘ o‘ | Ö ö |
G‘ g‘ | Ğ ğ |
Sh sh | Ş ş |
Ch ch | Ç ç |
Бу ўзгаришлар фуқароларнинг исм-шарифи, жой номлари ва бошқа маълумотлар расмий ҳужжатларда қандай ёзилишига ҳам таъсир қилади. Шунинг учун ҳужжатлар бланкалари ва ахборот тизимларини янги алифбога мослаштириш босқичма-босқич амалга оширилиши режалаштирилмоқда.
Эски намунадаги бланкалар қачонгача ишлатилади?
Қарор лойиҳасида янги алифбога ўтиш жараёнида амалдаги ҳужжат бланкаларидан ҳам маълум муддат фойдаланишга рухсат бериш назарда тутилган.
Унга кўра, эски намунадаги бланкалардан 2028 йил 1 январгача фойдаланиш мумкин бўлади. Янги алифбо тўғрисидаги қонун эса 2027 йил 22 апрелдан кучга кириши белгиланган.
Бу оралиқ давр идораларга ҳужжат шаклларини янгилаш, техник тизимларни мослаштириш ва янги алифбони амалиётга босқичма-босқич татбиқ этиш имконини бериши кўзда тутилган.
Электрон почта, банк ҳисоб рақами ва логинлар ҳам ўзгарадими?
Алифбо ислоҳоти фақат расмий ҳужжатлар билан чекланмайди. Қарор лойиҳасида фуқаролар ва тадбиркорларнинг кундалик фаолиятига дахлдор бўлган бир қатор маълумотларни қайта расмийлаштириш талаб этилмаслиги ҳам назарда тутилган.
Жумладан, янги алифбога ўтиш муносабати билан қуйидагиларни қайта рўйхатдан ўтказиш талаб қилинмайди:
электрон почта манзиллари;
интернет доменлари;
фойдаланувчи логинлари;
банк ҳисоб рақамлари;
шартнома рақамлари.
Шунингдек, кўча ёзувлари, йўл белгилари ва пешлавҳаларни ҳам бир вақтнинг ўзида эмас, босқичма-босқич янги алифбога мослаштириш таклиф қилинмоқда.
Қарор қачон қабул қилинади?
Янгиланган алифбога ўтиш бўйича ўтиш даври дастури ҳозирча қарор лойиҳаси ҳисобланади. У жамоатчилик муҳокамасига қўйилган бўлиб, муҳокамалар 2026 йил 6 декабргача давом этади.
Шундан сўнг лойиҳага таклиф ва эътирозлар асосида ўзгартиришлар киритилиши мумкин. Шу сабабли ҳужжатларни расмийлаштириш тартиби ва бошқа ташкилий чоралар бўйича якуний хулосалар қабул қилинган қарорга қараб белгиланади.
Хулоса шуки, янги алифбога ўтиш фуқаролардан мавжуд ҳужжатларини зудлик билан алмаштиришни талаб қилмайди. ID-карта, «права», техпаспорт ва хорижга чиқиш паспорти амал қилиш муддати тугагунига қадар ўз кучида қолади. Янги ҳарфлар эса ҳужжатларни кейинги расмийлаштириш жараёнида қўлланилиши кўзда тутилган.
Обуна билан реклама бўлмайди
Zamin Premium — ойига 4 900 сўм
Мавзуга оид янгиликлар

































Изоҳлар0
…