АҚШ Президенти Дональд Трамп Эрондаги ҳукуматга қарши давом этаётган шиддатли намойишлар фонида Теҳронга нисбатан «кескин чоралар» кўриш имкониятларини кўриб чиқмоқда. «The Wall Street Journal» нашрининг хабар беришича, Вашингтон аллақачон Яқин Шарқдаги иттифоқчиларини эҳтимолий ҳарбий амалиётлардан огоҳлантирган. Британиянинг «The Telegraph» газетаси эса воқеалар ривожининг тўртта асосий сценарийсини таҳлил қилди.
1. «Рамзий зарбалар»: Теҳронга жиддий огоҳлантириш
Биринчи вариантга кўра, АҚШ Эрон ҳукуматига намойишчиларни қатл этиш ва қонли қатағонлар жавобсиз қолмаслигини кўрсатиб қўйиш учун чекланган ҳаво ҳужумларини уюштириши мумкин.
Нишонлар: Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) базалари ёки ядровий дастур объектлари.
Мақсад: Режимни репрессияларни тўхтатишга мажбур қилиш.
Хавф: Агар зарбалар етарлича кучли бўлмаса, Теҳрон буни АҚШнинг ожизлиги деб қабул қилиши ва вазият янада кескинлашиши мумкин.
2. Кенг кўламли кампания: Режимни ағдариш
Иккинчи сценарий Эрондаги мавжуд тузумни бутунлай йўқ қилишга қаратилган давомли ва ёпирилма бомбардировкаларни назарда тутади.
Стратегия: Нафақат ҳарбий базалар, балки давлат бошқаруви идоралари, суд, прокуратура ва расмий нашрлар ҳам нишонга олинади.
Муаммо: Бунинг учун АҚШ минтақага қўшимча авиаташувчи гуруҳларни жалб қилиши керак. Шунингдек, ташқи тажовуз эронликларни амалдаги ҳукумат атрофида жипслаштириб юбориши хавфи мавжуд.
3. Олий раҳбар Али Хоминаийнинг йўқ қилиниши
Вашингтон маъмурияти учун «Венесуэла сценарийси» (Мадурони қўлга олиш режаси) каби кескин қадам жозибадор кўриниши мумкин. Учинчи вариант — Эрон олий раҳбарини жисмоний йўқ қилиш.
Кутилаётган натижа: Хоминаийсиз қолган режим вакиллари ўз жонини сақлаш учун АҚШ талабларига (ядровий қуролдан воз кечиш ва бошқалар) рози бўлиши тахмин қилинади.
Хавф: Хоминаий нафақат сиёсий, балки диний етакчи. Унинг ўлдирилиши бутун Яқин Шарқда диний низолар ва кенг кўламли уруш оловини ёқиб юбориши мумкин.
4. Киберуруш ва ахборот кўмаги
Тўртинчи йўл — бевосита ҳарбий аралашувсиз, намойишчиларни ахборот ва технологиялар билан қўллаб-қувватлаш.
Усуллар: Эрон ҳукумат тармоқларига киберҳужумлар уюштириш, Starlink терминалларини мамлакатга етказиш орқали интернет блокадасини ёриб ўтиш.
Экспертлар фикри: Айрим таҳлилчилар бу вариант учун вақт бой берилганини, эндиликда фақат ташқи ҳарбий босимгина режимни тўхтата олишини айтмоқда.
Сизнингча, АҚШнинг Эрон ички ишларига ҳарбий аралашуви минтақада тинчлик ўрнатадими ёки вазиятни янада издан чиқарадими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
