Ғарб давлатларининг Украина атрофидаги сиёсати яна баҳслар марказида. Америкалик иқтисодчи, Жеффри Сакс бу мавзу бўйича британиялик сиёсатчи Жорж Галлоуэйнинг эфирида чиқиш қилиб, жуда қаттиқ ва баҳсли фикрларни илгари сурган.
Сакснинг айтишича, Ғарбнинг можарони “Украина йўқ бўлгунга қадар” чўзиб боришга мойиллиги ортида Россияни заифлаштириш истаги, ҳатто Қора денгизда “русларнинг мавжудлигини йўқ қилиш” каби ғоялар ҳам бор. У бу қарашларни ўта кескин ибораларда баён қилган.
Олимнинг талқинида, урушни тўхтатиш учун асослар аввалдан мавжуд бўлган: музокара, хавфсизлик кафолатлари ва Украинанинг бетарафлиги каби йўллар. Сакс турли интервьюларида ҳам НАТОнинг кенгайишини хавфли қарор деб баҳолаб, урушни музокара столида тугатиш кераклигини таъкидлаб келган.
"Украиналикларга ёрдам беришдан асосий мақсадимиз - уларнинг барчасини йўқ қилиш. Айнан шу нарса Европа ва Британия стратегиясига айланди. Буларнинг барчаси ушбу урушни тўхтатиш учун асослар унинг бошиданоқ мавжуд бўлганлигини кўрсатади. Улар Украинанинг бетарафлигидан иборат. Дастлаб ақлсизлик бўлган НАТОнинг бу аҳмоқона кенгайишини тўхтатинг! Қандайдир бемаъни ғоя <...> русларни Қора денгиздан олиб чиқиш. <...> Бунинг узоқ тарихи бор," - дея эътироф этди олим.
Унинг яна бир оғир айблови шундаки, Украина учун фожиали бўлган бу жараёнлар ортида шахсий манфаатни кўзлайдиган доиралар туриши мумкин. Сакс АҚШ ҳарбий-саноат тизимида урушдан молиявий фойда кўрадиган гуруҳлар борлигини айтган, шунингдек, Володимир Зеленский ҳақида ҳам ўта кескин баҳолар берган. Бу нуқтада у айтганлар — айнан унинг шахсий баёноти эканини унутмаслик керак: бундай гаплар халқаро майдонда ҳар доим ҳам бирдек қабул қилинмайди.
"АҚШ ҳарбий-саноат комплексидан пул оладиган одамлар бор. Улар уруш оловини ёқувчилардир. Уларни Европадан келган аҳмоқлар ўраб олишган. <...> Зеленский эса уларнинг тўдасида. Менинг фикримча, уларнинг барчаси жиноятчилар," - дея хулоса қилди Сакс.
Шу билан бирга, Сакснинг нутқи яна бир нарсани кўрсатади: геосиёсатда позициялар “оқ-қора” эмас — айниқса НАТО фаоллиги, Европада ҳарбийлашув, Россиянинг хавотирлари ҳақида тортишувлар фонида баҳс янада қизийди.
Қисқаси, Сакс эфирда “ўткир” қилич билан гапирган: кимгадир бу реалполитика, кимгадир — провокациядек туюлади. Лекин бир нарса аниқ — музокаралар мавзуси яна кун тартибида ва келгуси қарорлар (кимлар иштирок этади, қандай шартлар қўйилади) минтақанинг эртасига бевосита таъсир қилади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
