2025 йилда Германия ҳукумати қурол-яроғ ва ҳарбий техника экспорти бўйича рухсатномаларни жами тахминан 12 млрд евро атрофида маъқуллади. Расмий маълумотларга кўра, бу кўрсаткич 2024 йилдаги рекорд даражадан бироз пасайган бўлса-да, ҳажм ҳали ҳам жуда катта бўлиб қоляпти.
Энг диққатга тушадиган нуқта — Украина яна асосий қабул қилувчига айланди: Берлин Киевга 2 млрд евродан ортиқ қийматда экспорт рухсатномаларини берган. Бу — фронтда вазият “қизиб турган” шароитда сиёсий қарорлар ҳам, иқтисодий рақамлар ҳам қандай тез ўзгараётганининг яна бир исботи.
Кимлар биринчи учликда?
Ҳисоботдаги рейтингда иккинчи ва учинчи ўринларда Германиянинг НАТО бўйича икки ҳамкори — Норвегия (тахминан 1,3 млрд евро) ва Швеция (тахминан 1 млрд евро) қайд этилган.
12 млрд еврo қандай тақсимланган?
Расмий шарҳларга кўра, умумий сумманинг:
тахминан 5,6 млрд евроси — қурол-яроғнинг ўзига,
тахминан 6,4 млрд евроси — бошқа ҳарбий техникага тўғри келган.
Лицензиялар механизми ҳам икки хил бўлгани айтиляпти: катта қисми алоҳида экспорт лицензиялари орқали, яна бир қисми эса умумий лицензиялар доирасида амалга оширилиши кўзда тутилган.
Шу билан бирга, вазирлик маълумотларида экспорт рухсатномаларининг қарийб 90 фоизи Европа Иттифоқи, НАТО, шунингдек Жанубий Корея ва Сингапур каби йўналишлар ҳамда Украинага кўмак билан боғлиқ экани таъкидланади. (Қолган қисми “учинчи мамлакатлар” ҳиссаси сифатида берилган.)
PURL орқали янги схема ва қўшимча маблағлар
2025 йил декабрда Германия ташқи ишлар вазири Йоханн Вадефул Украина учун Америка қуролларини харид қилишга қўшимча 200 млн доллар ажратилишини маълум қилган. Бу маблағлар PURL — Prioritised Ukraine Requirements List дастури доирасида йўналтирилиши айтилган.
PURLнинг маъноси оддий: Украинага керак бўлган “устувор рўйхат” асосида АҚШда ишлаб чиқариладиган қуроллар учун иттифоқчилар пул тўлайди, кейин етказиб беришлар мувофиқлаштирилади.
Украина раҳбарияти ҳам бу механизм бўйича маблағлар оқими катта аҳамиятга эга эканини бир неча бор айтган: PURL доирасида Patriot ва HIMARS учун ўқ-дорилар каби муҳим позициялар молиялаштирилаётгани тилга олинади.
Нима бўлади?
Бу рақамлар бир нарсани очиқ кўрсатяпти: Европа хавфсизлик архитектураси “қоғоздаги стратегия”дан чиқиб, реал маблағ ва реал логистикага айланиб кетган. 2026 йилда ҳам Украина атрофидаги эҳтиёжлар пасайиб кетиши қийин — демак, лицензиялар, контрактлар ва сиёсий баҳслар ҳам давом этади. Қисқаси, бу тарихдаги “катта рақамлар даври” ва унда ҳисоб-китоблар фақат иқтисод эмас — геосиёсат ҳам.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
