Яқин Шарқдаги ҳарбий ҳаракатлар нафақат минтақа харитасини, балки жаҳон энергетика бозорининг келажагини ҳам қайта чизмоқда. Вашингтоннинг Эронга нисбатан стратегик режалари энди сир бўлмай қолди. Zamin.uz жаҳон нашрлари ва расмий баёнотларга таяниб, воқеалар ривожини таҳлил қилади.
АҚШ Эроннинг улкан нефть захираларини ўз назоратига олиш ниятини очиқ-ойдин намоён этмоқда. Энергетика соҳасида етакчилик бўйича миллий кенгаш директори Жаррод Эйгеннинг Fox Business телеканалига берган интервьюси кўпчиликни мулоҳазага чорлади. Унинг таъкидлашича, бу шунчаки тўқнашув эмас, балки стратегик ресурс учун олиб борилаётган «узоқ давом этувчи ўйин»дир.
“Бу ўйин узоқ давом этади, чунки биз Эрондаги катта нефть захираларини террорчилар қўлидан тортиб олмоқчимиз. Қисқа истиқболда биз дуч келган синовни узоқ муддатдаги фойда ёпиб юборади. Пировардида биз Ҳўрмуз бўғозидаги муаммолар сабаб хавотирга тушмаймиз”, – деган Жаррод Эйген.
Венесуэла сценарийси: «Муваффақиятли» намунами?
Вашингтон ўз мақсадларига эришишда Венесуэладаги воқеаларни мисол қилиб келтирмоқда. Жорий йилнинг 3 январида Каракасда амалга оширилган ҳарбий амалиёт ва Николас Мадуронинг ҳибсга олиниши АҚШ учун йўл харитаси вазифасини ўтаган кўринади.
Натижа: Мадуро ҳукумати қулагач, Chevron ширкати қисқа фурсатда нефть қазиб олишни кўпайтиришга муваффақ бўлди.
Келишув: Трампнинг қайд этишича, Венесуэланинг янги муваққат маъмурияти АҚШга 30 миллиондан 50 миллион баррелгача юқори сифатли «қора олтин» етказиб беришга рози бўлган.
Ҳарбий кампаниянинг парда ортидаги мақсадлари
28 февралда бошланган Эрон шаҳарларини бомбардимон қилиш амалиёти расман «ядровий таҳдиднинг олдини олиш» деб аталган эди. Бироқ сиёсатчиларнинг баёнотлари асл муддао бошқа ерда эканини кўрсатмоқда.
«Эрон режими қуласа, АҚШ янги Яқин Шарқда оламжаҳон пул ишлайди», — дейди сенатор Линдси Грэм.
Энергетика бозоридаги бўрон: Ҳўрмуз бўғозидаги қатновининг чекланиши жаҳон иқтисодиётига жиддий зарба берди. Бугунги кунда:
Дунё нефтининг 20 фоизи ва суюлтирилган газнинг 30 фоизи айнан шу бўғоз орқали ўтади.
Нефтнинг нархи 2022 йилдан буён илк бор 100 долларлик довондан ошди.
The Wall Street Journal таҳлилчилари нархлар 215 долларгача кўтарилиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.
АҚШ ва Исроил ўртасидаги «нефть ихтилофи»
Гарчи икки иттифоқчи Эронга қарши бир сафда бўлса-да, тактик масалаларда келишмовчиликлар юзага келди. 7 март куни Исроил томонидан Эрон нефть омборларига берилган зарбалар Оқ уйга маъқул келмади. Сабаби оддий: Дональд Трамп маъмурияти Эроннинг нефть инфратузилмасини вайрон қилишни эмас, балки уни соғ-омон эгаллаб, келажакда ўз назорати остида ишлатишни истайди. Axios нашри ёзганидек: «Президент нефтни ёқиш эмас, балки эҳтиёт қилиш тарафдори».
Сизнингча, Яқин Шарқдаги ушбу энергетика уруши жаҳон иқтисодиётига қандай таъсир кўрсатади? Нефть нархининг кўтарилиши Ўзбекистон бозорида қай даражада акс этиши мумкин?
