Яқин Шарқдаги кескин ҳарбий тўқнашувлар ва Ҳўрмуз бўғозидаги қамал туфайли дунё энергия бозори оғир дамларни бошдан кечирмоқда. Нефт нархининг рекорд даражада кўтарилиши фонида Оқ уй кутилмаган ва баҳсли қадам ташлади. Zamin.uz АҚШнинг Эрон нефтига оид янги стратегик юриши ва унинг бозордаги акс-садосини таҳлил қилади.
20 март, жума куни АҚШ Молия вазирлиги Эрон нефти ва ёнилғи маҳсулотлари савдосига қўйилган чекловларни 30 кун муддатга юмшатди. Мазкур қарор фақат шу вақтгача йўлга чиққан ва транзит ҳолатидаги юкларга тааллуқли бўлиб, янги шартномалар тузиш ҳамон тақиқ остида қолмоқда.
Скот Бессент: "Теҳроннинг қуролини ўзига қарши қаратамиз"
АҚШ молия вазири Скот Бессент ушбу қарорни жаҳон бозоридаги тақчилликни жиловлаш билан изоҳлади. Режага кўра, бозорга қўшимча 140 миллион баррель нефтнинг кириб келиши Ҳўрмуз бўғози ёпилгани сабабли ошган нархларни пасайтириши лозим.
Стратегик мақсад: АҚШ Эрон нефтини бозорга чиқариш орқали нархларни туширишни ва шу йўл билан Теҳроннинг асосий даромадини (арзон нефт олаётган Хитой мисолида) камайтиришни кўзламоқда.
Молиявий қамал: Бессентнинг таъкидлашича, Эрон бу сотувдан тушган маблағлардан фойдалана олмайди, чунки халқаро банк тизимига кириш йўллари ёпиб қўйилган.
Экспертлар хавотири: "Бу мутлақо бемаънилик"
Вашингтоннинг бу ҳаракати мутахассислар ва сиёсатчилар томонидан кескин танқид қилинди. "Blackstone Compliance Services" директори Давид Танненбаумнинг фикрича, бу қарор Эрон режимига ҳарбий ҳаракатларни молиялаштириш учун қўшимча имконият яратиб бериши мумкин.
Шунингдек, таҳлилчилар 140 миллион баррель нефт глобал миқёсда нархларни (ҳозирда бир баррель учун 120 доллар) тубдан ўзгартира олишига шубҳа билан қарашмоқда. Янги Америка хавфсизлик маркази вакили Рачел Зиембанинг сўзларига кўра, бу чора вазиятни сезиларли даражада енгиллаштирмайди, балки кўплаб сиёсий саволларни келтириб чиқаради.
Теҳроннинг жавоби: "Ортиқча нефтнинг ўзи йўқ"
Эрон томони АҚШнинг бу қарорини "харидорларга берилган пуч умид" деб атади. Эрон нефт вазирлиги вакили Саман Годдусининг таъкидлашича, ҳозирда мамлакатда зудлик билан бозорга чиқариш учун ортиқча хомашё қолмаган.
Глобал энергия инқирози ва санкциялар занжири
Эслатиб ўтамиз, ўтган ҳафтада худди шундай вақтинчалик енгиллик Россия нефти учун ҳам берилган эди. Европа етакчилари буни Путин режимини қўллаб-қувватлаш деб баҳолаб, кескин норозилик билдиришган.
Айни дамда Яқин Шарқдаги вазият ўта қалтис:
Ҳўрмуз бўғози: Дунё нефт экспортининг 20 фоизи ўтадиган бу йўлак деярли фалаж ҳолатда.
Ислом инқилоби қўриқчилари: Улар АҚШ ва Исроил ҳужумлари тўхтамагунча денгиз йўлларини очиб юбормаслик билан таҳдид қилмоқда.
Азиз ўқувчилар, сизнингча, АҚШнинг Эрон нефтига оид бу "ўйини" бензин ва ёнилғи нархларини туширишга ёрдам берадими? Ёки бу шунчаки вақтинчалик сиёсий найрангми?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
