Ҳўрмуз бўғози атрофида кескин сиёсий баҳс кучаймоқда

АҚШ президенти Доналд Трамп Теҳрон томонидан Ҳўрмуз бўғозининг тижорат кемалари учун очиқ экани ҳақидаги баёнотдан кейин ҳам Эронга нисбатан ҳарбий-денгиз блокадаси бекор қилинмаганини маълум қилди. Унинг таъкидлашича, вазият ҳали тўлиқ ҳал этилмаган ва музокаралар якунига етмагунча босим сақланиб қолади.

Трамп ўзининг Truth Social платформасида билдиришича, Ҳўрмуз бўғози бизнес кемалари ва халқаро юк ташуви учун тўлиқ очиқ бўлиши керак, бироқ АҚШ ва Эрон ўртасидаги келишув 100 фоиз якунланмагунча ҳарбий-денгиз қамали ўз кучида қолади.

“Жараён тез якунланиши керак, чунки асосий масалалар деярли келишиб бўлинган”, — дея қайд этган АҚШ раҳбари. Шу билан бирга, у Эрон АҚШ кўмагида Ҳўрмуз бўғозини денгиз миналаридан тозалаш ишларини бошлагани ёки якунлаганини ҳам алоҳида таъкидлади.

“Эрон АҚШ ёрдамида барча денгиз миналарини олиб ташламоқда ёки уларни аллақачон тозалаб бўлган”, — деди Трамп.

17 апрель куни Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи Ҳўрмуз бўғози муайян давр учун тижорат кемалари ҳаракатига очилганини маълум қилган эди. Бу қарор Исроил ва Ливаннинг “Ҳизбуллоҳ” ҳаракати ўртасидаги ўт очишни тўхтатиш келишуви доирасида қабул қилингани айтилган.

Бироқ Tasnim агентлиги тарқатган маълумотга кўра, Эрон Олий миллий хавфсизлик кенгаши манбалари бўғоз орқали ўтаётган кемалар қатъий назоратда бўлишини билдирган. Унга кўра, кемалар ҳамда уларнинг юклари АҚШ ва Исроил манфаатлари билан боғлиқ бўлмаслиги шарт.

Февраль ойи охирида АҚШ ва Исроил томонидан Эронга қарши ҳарбий операция бошланганидан сўнг, Теҳрон Ҳўрмуз бўғозини ёпиқ деб эълон қилган эди. Бу қарор жаҳон энергетика бозори ва денгиз логистикасида жиддий хавотирларни келтириб чиқарган.

Шунинг ортидан Трамп бўғозни дарҳол очиш талабини қўйган, рад жавобидан кейин эса АҚШ Эрон портлари ва қирғоқ ҳудудларига нисбатан блокада чораларини жорий этгани айтилмоқда. Ҳозирги вазиятда эса томонлар ўртасидаги сиёсий ва ҳарбий босим ҳали ҳам сақланиб турибди.