Яқин Шарқдаги кескинлик янги босқичга чиқди. АҚШ ва Эрон ўртасидаги муносабатлар ҳам дипломатик музокаралар, ҳам денгиздаги тўқнашувлар фонида ўта мураккаб тус олмоқда. Zamin.uz воқеалар ривожини ва Оқ уй ҳамда Теҳрондан келаётган зиддиятли баёнотларни таҳлил қилади.
Сулҳми ёки стратегик ҳийла?
АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан вақтинчалик сулҳ муддатини тинчлик музокаралари якунлангунга қадар узайтиришга қарор қилганини билдирди. Бироқ Теҳрон бу қадамни АҚШнинг янги ҳарбий зарбаларга ҳозирлик кўриш учун вақтдан ютишга қаратилган «сиёсий ўйини» сифатида баҳоламоқда.
Шунга қарамай, Исломободдан келаётган хабарлар бироз умидбахш: Покистоннинг воситачилик ҳаракатлари натижасида яқин 36–72 соат ичида музокаралар қайта тикланиши мумкин. Трампнинг ўзи ҳам дипломатик ютуқ эҳтимолини «Бунинг имкони бор!» дея қисқа изоҳлади.
Денгиз қамали ва иқтисодий босим
Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Левиттнинг таъкидлашича, АҚШ Эрон нефти экспортини деярли тўхтатиб қўйган денгиз қамалидан мамнун. Сулҳ эълон қилинганига қарамай, Вашингтон Теҳронга нисбатан иқтисодий босимни сусайтирмоқчи эмас.
Эрон президенти Масъуд Пизишкиён эса АҚШнинг бу ҳаракатларини «иккиюзламачилик» деб атади. Унинг фикрича, портларнинг қамал қилиниши ва доимий таҳдидлар ҳақиқий мулоқот йўлидаги асосий тўсиқдир.
Қатлларнинг бекор қилиниши: Трампнинг «илтимоси»
Эрон ичидаги вазият ҳам анча таранг. Иқтисодий қийинчиликлар ва цензура фонида янги норозилик тўлқинларидан хавфсираётган Теҳрон режими намойишчиларга нисбатан қаттиқ чоралар кўрмоқда. Аммо кутилмаганда Трамп Truth Social тармоғида хушхабар билан бўлишди: унинг илтимосига кўра, Эрон раҳбарияти ўлим жазосига ҳукм этилган саккиз нафар аёлни афв этган. Улардан тўрт нафари зудлик билан озод қилиниши кутилмоқда.
Ҳўрмуз бўғозидаги «Танкерлар уруши»
Дипломатик ҳаракатлар давом этаётган бир пайтда, Ҳўрмуз бўғозида вазият кескинлашди. Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) учта юк кемасига, жумладан, Греция ва БАА компанияларига тегишли танкерларга ҳужум қилди.
Epaminondas ва MSC Francesca кемалари Эрон соҳиллари томон йўналтирилган;
Euphoria кемасига ҳужум қилинган, аммо у жиддий шикастланмаган.
Қизиғи шундаки, Оқ уй ушбу кемаларнинг қўлга олинишини ўт очишни тўхтатиш режимига зид эмас деб ҳисобламоқда. Бу эса минтақадаги «сулҳ» қанчалик нозик ва тушунарсиз эканидан далолат беради.
Азиз муштарийлар, сизнингча, Трамп ва Теҳрон ўртасидаги бу «мураккаб ўйин» ҳақиқий тинчлик билан тугайдими ёки бу бўрон олдидаги сукунатми? Денгиздаги ҳужумлар музокараларга қандай таъсир қилади?
Жаҳон сиёсатидаги энг шов-шувли ва тезкор янгиликларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
