Сўнгги йилларда дунё таълим тизимида муҳим ўзгариш кузатилмоқда — мактабларда мобил телефонлардан фойдаланишни чеклаш сиёсати тобора кенгайиб бормоқда. 2026 йилга келиб, бундай чора-тадбирларни жорий этган мамлакатлар сони деярли икки бараварга ошгани қайд этилмоқда.
ЮНЕСКОнинг Таълим мониторинги бўйича глобал ҳисоботига кўра, бугунги кунда жаҳон таълим тизимларининг 58 фоизи мактабларда смартфонлардан фойдаланишни чеклаган ёки тўлиқ тақиқлаган. Қиёс учун, 2023 йилда бу кўрсаткич атиги 24 фоизни ташкил этган эди. Бу эса қисқа вақт ичида қанчалик кескин ўзгариш рўй берганини кўрсатади.
Мутахассислар ушбу тенденцияни бир нечта муҳим омиллар билан изоҳламоқда. Аввало, ўқувчилар диққатининг пасайиши, дарс жараёнида чалғиш ҳолатларининг кўпайиши асосий сабаб сифатида кўрсатилмоқда. Шунингдек, кибербуллинг муаммоси, ижтимоий тармоқларнинг болалар руҳиятига салбий таъсири ва ортиқча экран вақти ҳам жиддий хавотир уйғотмоқда. Таъкидланишича, бу омиллар таълим самарадорлигини пасайтириши мумкин.
Сўнгги пайтларда Боливия, Хорватия, Мальта ҳамда Мальдив ороллари каби давлатлар ҳам миллий даражада ушбу чекловларни жорий этди. Айрим мамлакатларда эса бу масала қонунчилик даражасигача олиб чиқилиб, янада қатъий тартиблар ишлаб чиқилмоқда.
Экспертлар фикрича, смартфонлардан фойдаланишни чеклаш ўқувчиларнинг дарсдаги фаоллигини ошириш, ўзаро жонли мулоқотни кучайтириш ва умумий таълим муҳитини яхшилашга хизмат қилади. Бироқ барча мутахассислар ҳам бир хил фикрда эмас. Айримлари технологияларни тўлиқ тақиқлаш ўрнига, улардан тўғри ва самарали фойдаланиш маданиятини шакллантириш муҳимлигини таъкидламоқда.
Қисқача айтганда, мактабларда смартфонларга нисбатан чекловлар жорий этиш бугунги кунда глобал таълим сиёсатидаги энг долзарб ва тез ривожланаётган йўналишлардан бирига айланиб бормоқда. Бу тренд келажакда янада кенгайиши эҳтимолдан холи эмас.
