Яқин Шарқдаги сиёсий таранглик янги паллага кирди. АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон расмийларининг «қатъий талаблар»ни бажаришдан бош тортгани сабабли Исломободда режалаштирилган муҳим дипломатик миссияни тўхтатишга буйруқ берди. Zamin.uz жаҳон сиёсатидаги ушбу кескин бурилиш ва унинг ортида турган сабабларни таҳлил қилади.
Покистондаги муваффақиятсиз учрашув
Дастлабки режага кўра, Вашингтон Теҳрон билан мулоқот ўрнатиш учун Покистон пойтахтига махсус вакил Стив Уиткофф ва президентнинг куёви Жаред Кушнерни юбориши керак эди. Исломобод воситачилигида ўтиши кутилган ушбу учрашувдан мақсад икки давлат ўртасидаги зиддиятларни юмшатиш бўлган. Бироқ Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи Покистон бош вазири Шаҳбоз Шариф билан мулоқотдан сўнг, АҚШнинг «максималист талаблари»га асло бўйсунмаслигини билдириб, Исломободни тарк этди.
Трампнинг кескин муносабати: «Шунчаки қўнғироқ қилинг!»
Америка етакчиси ижтимоий тармоқлардаги пости орқали Эрон раҳбариятини кескин танқид остига олди. Унинг фикрича, Теҳрон ичида кучли тартибсизликлар ҳукм сурмоқда ва ким қарор қабул қилиши номаълум.
«Саёҳат учун жуда кўп вақт ва куч сарфланди! Бизда барча карталар мавжуд, уларда эса ҳеч вақо йўқ. Агар улар ҳақиқатдан ҳам гаплашмоқчи бўлса, шунчаки телефон қилишлари кифоя!» — дея таъкидлади Трамп.
Глобал энергия бозори ва ҳарбий вазият
Ҳозирда икки давлат ўртасида жорий йилнинг 28 февралида бошланган зиддиятдан сўнг илк бор қисқа муддатли сулҳ амал қилмоқда. Бироқ минтақадаги вазият ҳамон хавотирли:
Ҳўрмуз бўғози: Дунё нефть ташиш занжирининг бешдан бир қисми ўтадиган ушбу ҳудуддаги тўсиқлар энергия нархларининг ошишига сабаб бўлмоқда.
Исроил-Ливан можароси: Сулҳга қарамай, Исроил Ливан жанубидаги «Ҳизбуллоҳ» позицияларига зарба беришда давом этмоқда. Эрон эса музокаралардан олдин ушбу ҳужумларни тўхтатишни талаб қилмоқда.
Шу билан бирга, айрим ижобий аломатлар ҳам кўзга ташланмоқда. Масалан, Теҳрондаги Хомейни аэропортидан Саудия Арабистони, Туркия ва Уммон йўналишларида авиақатновлар қайта тикланди.
Келажак қандай бўлади?
АҚШ мудофаа вазири Пит Хегсетнинг сўзларига кўра, агар Эрон ядровий амбицияларидан воз кечса, «қулай келишув дарвозалари» ҳамон очиқ. Аммо ҳозирча икки томон ҳам ўз позициясидан қайтиш ниятида эмасдек кўринмоқда.
Азиз муштарийлар, сизнингча, Эрон ва АҚШ ўртасидаги бу тил топиша олмаслик жаҳон иқтисодиётига яна қандай таъсир кўрсатиши мумкин? Трампнинг «барча карталар бизда» деган фикрига қўшиласизми?
Дунё сиёсати ва геосиёсий ўзгаришларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
