Хайфа шаҳри, у ерда Россия томонидан олиб кетилган Украина донли кемаси туширилгани хабар қилинган, 2024 йил сентябрь.
Фото: Tania Krämer/DW
Яқин Шарқнинг энг йирик денгиз дарвозаларидан бири — Ҳайфа портида юзага келган вазият халқаро сиёсат саҳнасида ҳақиқий «бўрон» кўтарди. Украинага тегишли деб айтилаётган дон маҳсулотлари атрофидаги баҳс эндиликда оддий иқтисодий келишмовчилик эмас, балки йирик геосиёсий тўқнашувга айланди. Zamin.uz ушбу мураккаб вазиятнинг энг сўнгги тафсилотларини таҳлил қилди.
Можаро марказида: Ҳайфа портидаги сирли юк
Исроилнинг Ҳайфа портига навбатдаги дон юкланган кеманинг кириб келиши Киевнинг кескин эътирозларига сабаб бўлди. Украина томонининг таъкидлашича, ушбу маҳсулотлар Россия томонидан оккупация қилинган ҳудудлардан ноқонуний равишда олиб чиқилган. Украина Ташқи ишлар вазири Андрей Сибига ушбу ҳолатни икки давлат ўртасидаги дўстона алоқаларга соя солувчи жиддий омил деб атади.
Президент Владимир Зеленский ҳам ўз муносабатини билдириб, ўғирланган маҳсулот билан савдо қилиш халқаро ҳуқуқ нормаларига кўра жиноят эканини эслатиб ўтди. Ҳозирда Киев ушбу операцияларда иштирок этаётган компания ва шахсларга қарши янги санкциялар рўйхатини тузмоқда.
«Соя флоти» ва яширин схемалар
Украина разведкаси маълумотларига кўра, Россия оккупация остидаги ерларда етиштирилган ҳосилни ташқи бозорга чиқариш учун ўзига хос «айланма йўллар»дан фойдаланмоқда. Хусусан:
«Кемадан-кемага» схемаси: Юкнинг ҳақиқий манбасини яшириш учун очиқ денгизда дон бир кемадан иккинчисига ўтказилади.
Экспорт ҳажми: Киевнинг ҳисоб-китобларига кўра, фақат 2025 йилнинг ўзида шу каби яширин йўллар билан 2 миллион тоннадан ортиқ маҳсулот четга чиқарилган бўлиши мумкин.
Европа Иттифоқининг қатъий огоҳлантириши
Брюссель ҳам бу масалада жим тургани йўқ. Европа Иттифоқи Россияга қўйилган санкцияларни четлаб ўтишга кўмаклашаётган учинчи давлатлар компанияларига нисбатан чекловлар жорий этиш билан таҳдид қилмоқда. ЕИ вакили Ануар Эль-Ануни «соя флоти» операцияларини қоралаб, Исроил ҳукуматига тегишли сўровлар юборилганини тасдиқлади.
Исроилнинг жавоби: Дипломатиями ёки оммавий ахборот воситалари?
Исроил томони айбловларга нисбатан анча эҳтиёткор позицияда. Ташқи ишлар вазири Гидеон Саар кеманинг портга кирмаганини ва ҳужжатлар етарли эмаслигини айтиб, айбловларни текширишнинг имкони йўқлигини билдирди. Шу билан бирга, у Украинани муаммони дипломатик йўллар билан эмас, балки ОАВ орқали шов-шув қилганликда айблади.
«Ношукурлик» айблови: Исроилнинг Украинага ёрдами
Исроил сиёсий доираларида Украинанинг таҳдидларига нисбатан кескин муносабатлар ҳам мавжуд. Собиқ мулозимлардан бири Волдигернинг таъкидлашича, Исроил уруш бошида украинларга:
Эрта огоҳлантириш тизимлари;
Ҳарбий аслаҳалар (каска ва ўқ-дорилар);
Тиббий инфратузилма ва шифохоналар билан ёрдам берган.
Эндиликда эса Украинанинг санкциялар билан таҳдид қилиши Исроилда «ношукурлик» сифатида қабул қилинмоқда.
Азиз муштарийлар, сизнингча, халқаро савдодаги бу каби низолар икки давлат ўртасидаги стратегик шерикликка қанчалик путур етказади? «Ўғирланган дон» масаласида ҳақиқат ким томонда?
Жаҳон сиёсатидаги энг муҳим ва қизиқарли янгиликларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
