Яқин Шарқдаги кескинлик янги босқичга кўтарилмоқда. АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти дунё иқтисодиёти учун стратегик аҳамиятга эга бўлган Ҳўрмуз бўғозида назоратни ўрнатиш ва кемалар қатновини тиклаш мақсадида халқаро ҳамжамиятни бирлашишга чақирди. Zamin.uz ушбу янги геосиёсий ташаббус ва унинг ортидаги мақсадларни таҳлил қилади.
MFC – Денгиз хавфсизлигининг янги формати
АҚШ Давлат департаменти дипломатик каналлар орқали Maritime Freedom Construct (MFC) деб номланган янги форматни илгари сурмоқда. Ушбу ташаббуснинг асосий жиҳатлари қуйидагилардан иборат:
Мувофиқлаштириш: Иштирокчи давлатлар ўртасида тезкор ахборот алмашиш ва дипломатик саъй-ҳаракатларни бирлаштириш.
Иштирок шакли: Лойиҳа расман ҳарбий блок ҳисобланмаса-да, давлатларга «дипломатик» ёки «ҳарбий шерик» сифатида қўшилиш имкони берилмоқда.
Санкциялар назорати: Денгиз йўлларида чекловлар ижросини қатъий таъминлаш кўзда тутилган.
Ҳамкорлик: Янги тузилма Буюк Британия ва Франциянинг мавжуд хавфсизлик ташаббуслари билан уйғунликда фаолият юритади.
Қарама-қаршилик: Блокада ва нефть инқирози
Жорий йилнинг февраль ойи охиридан буён Ҳўрмуз бўғози Эрон томонидан ёпиб қўйилган. Бунга жавобан расмий Вашингтон ҳам Эрон портларига кирувчи кемаларга нисбатан блокадани кучайтирди. Ушбу «денгиз жанги» глобал нефть бозорида таъминот занжирининг узилишига ва нархлар беқарорлигига олиб келмоқда.
Муҳим факт: Трамп маъмурияти Теҳронни иқтисодий инқироз ёқасига олиб келиш учун портлар блокадасини давом эттириш ниятида.
Теҳроннинг дипломатик юриши
Вазият қалтис тус олаётган бир пайтда, Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Ароғчи Покистон орқали Вашингтонга мурожаат йўллади. Эрон томони қуйидаги шартни таклиф қилмоқда:
АҚШ денгиз блокадасини зудлик билан бекор қилиши керак.
Бунинг эвазига ядровий дастур бўйича музокаралар кейинги босқичга ўтказилади.
Бироқ Оқ уй ҳозирча бу таклифга ижобий жавоб беришга шошилмаяпти ва босимни кучайтиришда давом этмоқда.
Азиз муштарийлар, сизнингча, янги халқаро коалиция тузилиши Ҳўрмуз бўғозидаги инқирозни ҳал қила оладими? Бундай иқтисодий босимлар Теҳронни музокаралар столига қайтаришга мажбур қиладими ёки вазият янада кескинлашадими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
