Яқин Шарқдаги кескин геосиёсий вазиятда кутилмаган бурилиш юз берди. АҚШ Президенти Дональд Трамп Форс кўрфазида қолиб кетган тижорий кемаларни хавфсиз ҳудудга олиб чиқиш мақсадида бошланган «Озодлик лойиҳаси» амалиёти вақтинча тўхтатилишини эълон қилди. Zamin.uz ушбу стратегик қарор ва минтақадаги вазият тафсилотларини тақдим этади.
Музокаралар учун имконият: Покистоннинг воситачилиги
Тинчлик битими сари қадам
АҚШ раҳбарининг таъкидлашича, душанба куни бошланган ҳарбий амалиёт Покистон ҳукуматининг илтимосига биноан тўхтатилган. Исломобод айни дамда Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги музокараларда фаол воситачилик қилмоқда. Трамп ўзининг Truth Social тармоғидаги саҳифасида бу қарорни Эрон билан тинчлик битимига эришиш йўлидаги «сезиларли ютуқлар» ва қўлга киритилган «улкан ҳарбий муваффақиятлар» билан изоҳлади.
Гарчи блокада ўз кучида қолса-да, кемаларни Ҳўрмуз бўғозидан ўтказиш жараёни қисқа муддатга тўхтатиб турилади. Бундан кўзланган асосий мақсад — томонлар ўртасида ҳақиқий келишув имкониятини баҳолашдир.
Бозорлардаги реакция ва Теҳроннинг муносабати
Нефть нархи ва Эрон ОАВ позицияси
Трампнинг кутилмаган баёноти ортидан Осиё бозорларида нефть нархи бироз арзонлашгани кузатилди. Бироқ Эрон давлат оммавий ахборот воситалари вазиятга ўзгача ёндашмоқда. Уларнинг фикрича, бу қарор АҚШнинг муҳим сув йўлларини очишга қаратилган уринишлари муваффақиятсизликка учраганидан сўнг «ортга чекиниш» ҳисобланади.
«Эпик ғазаб»дан «Озодлик лойиҳаси»га ўтиш
Давлат департаменти ва Ҳарбий қўмондонлик маълумотлари
АҚШ Давлат котиби Марко Рубио февраль ойи охирида бошланган «Эпик ғазаб» (Epic Rage) операцияси ўз мақсадларига эришганини маълум қилди. Унинг сўзларига кўра, Вашингтон тинчлик йўлини афзал кўради ва янги «Озодлик лойиҳаси» фақат мудофаа характерига эга.
Кўлам: Операцияга АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) томонидан эсминецлар, авиация ва 15 минг нафар ҳарбий жалб этилган.
Блокада ҳолати: Генерал Дэн Кейннинг маълумотига кўра, айни пайтда Форс кўрфазида 1 500 дан ортиқ кема ва 22,5 минг нафар денгизчи қолиб кетган.
Хавфли эскалация ва таҳдидлар
Вазият ҳамон қалтис бўлиб турибди. Душанба куни Трамп агар Эрон Америка кемаларига ҳужум қилса, ушбу мамлакат «ер юзидан йўқ қилиниши» ҳақида қатъий огоҳлантириш берган эди. Ўз навбатида, Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибоф АҚШни ўт очишни тўхтатиш режимини бузишда айблади.
Бундан ташқари, Ҳўрмуз бўғозида номаълум снаряднинг юк кемасига келиб урилиши ва БАА ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларининг дронларни қайтариши вазият нақадар мураккаблигини кўрсатмоқда.
Азиз мухлислар, сизнингча, АҚШ ва Эрон ўртасида ҳақиқий тинчлик битими имзоланиши мумкинми? Бу қарор жаҳон бозоридаги ёқилғи нархларига қандай таъсир қилади? Фикрларингизни изоҳларда қолдиринг!
Дунё сиёсати ва иқтисодиётига оид энг муҳим янгиликларни Zamin.uz сайтида кузатишда давом этинг.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
