НАТОнинг собиқ бош котиби Андерс Фог Расмуссен Европа давлатларини хавфсизлик масаласида янада қатъийроқ ва мустақилроқ ҳаракат қилишга чақирди. Унинг фикрича, бугунги геосиёсий вазият Европа олдига оддий эмас, балки тарихий даражада муҳим саволни қўймоқда: қитъа ўз хавфсизлигини ўзи таъминлай оладими?
Расмуссен WELT нашрига берган интервьюсида ҳозирги ҳолатни НАТО ичидаги жиддий инқироз белгиси сифатида баҳолади. Унинг сўзларига кўра, Европада кузатилаётган жараёнлар ҳарбий-сиёсий иттифоқнинг аввалгидек мустаҳкам эмаслигини кўрсатмоқда. Шу сабабли у Европа давлатлари янги мудофаа режаларини ишлаб чиқиши, ҳарбий салоҳиятини ошириши ва келажак хавфсизлик тизимига жиддий тайёргарлик кўриши кераклигини таъкидлади.
Собиқ бош котибнинг қарашича, Украина бу тизимнинг четида эмас, балки марказида бўлиши лозим. Чунки уруш шароитида Украина қисқа муддат ичида қурол-яроғ ва ўқ-дори ишлаб чиқаришда катта тажриба тўплади. Расмуссен айнан шу омилни Европанинг келажак мудофаа архитектураси учун муҳим деб ҳисобламоқда.
У “Бизга Россияга қарши қалқон сифатида Украина керак”, дея таъкидлади. Бу гап оддий сиёсий баёнот эмас. Унда Европанинг келажакдаги хавфсизлик стратегиясига оид жиддий сигнал бор: агар Европа ўзини кучли кўрсатмоқчи бўлса, Украина тажрибаси ва ҳарбий имкониятларини эътибордан четда қолдирмаслиги керак.
Расмуссеннинг фикрлари Украина атрофидаги вазият фақат бир давлат тақдири билан чекланиб қолмаётганини яна бир бор кўрсатади. Бу масала бутун Европа хавфсизлиги, НАТОнинг келажаги ва Ғарбнинг Россияга нисбатан қандай позицияда туриши билан боғлиқ. Яъни гап шунчаки янги иттифоқ ҳақида эмас, балки қитъанинг ўзини ҳимоя қилиш қобилияти ҳақида кетмоқда.
Маълумот учун, Андерс Фог Расмуссен 2009–2014 йилларда НАТО бош котиби лавозимида фаолият юритган. У аввал ҳам Украина хавфсизлиги бўйича кескин ва аниқ таклифлари билан чиқиш қилган, жумладан, Европанинг Россияга босимни кучайтириши зарурлигини айтган.
Бугунги вазият шуни кўрсатмоқдаки, Европа учун тинчлик фақат дипломатик баёнотлар билан сақланмайди. Кучли мудофаа, аниқ режа ва ишончли ҳамкорлар керак. Расмуссен эса Украина айнан шундай ҳамкорлардан бирига айланиши мумкинлигини очиқ айтмоқда. Бошқача айтганда, Европа энди “кейин кўрамиз” режимида қололмайди — тарихий соат аллақачон юриб кетган.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
