АҚШ президенти Дональд Трамп Россия етакчиси Владимир Путин билан Донбасснинг тўлиқ Россия назоратига ўтиши борасида қандайдир келишув ёки ўзаро тушуниш мавжудлиги ҳақидаги тахминларни рад этди. Бу ҳақда у 12 май куни Хитойга учиб кетишидан аввал журналистлар билан суҳбатда маълум қилди.
Журналистлардан бири Трампга тўғридан-тўғри савол берди: “Сиз ва Путин ўртасида Россия бутун Донбассни олиши кераклиги ҳақида қандайдир тушуниш борми?” АҚШ президенти бу саволга қисқа ва аниқ жавоб қайтарди: “Йўқ”.
Мазкур мулоқотдан олинган видео парча X ижтимоий тармоғидаги Clash Report микроблогида тарқатилди. Трампнинг ушбу жавоби Украинадаги урушни тугатиш бўйича музокаралар атрофида турли тахминлар кучайган бир пайтда янгради.
Донецк вилояти устидан қайси томон назорат ўрнатиши Россия ва Украина ўртасидаги эҳтимолий тинчлик келишувларида энг оғир ва мураккаб масалалардан бири бўлиб қолмоқда. Москва бир неча бор музокараларга тайёр эканини билдирган, аммо буни Украина қўшинларининг Донецк, Луҳанск, Херсон ва Запорижжя вилоятларидан тўлиқ чиқиб кетиши шарти билан боғлаб келмоқда.
Кремль ушбу ҳудудларни 2022 йилда ўтказилган “референдумлар” натижасига таяниб, Россия таркибига кирган деб ҳисоблайди. Украина ва Ғарб давлатлари эса бу жараёнларни қонуний деб тан олмайди. Шу боис Донбасс масаласи ҳар қандай музокарада энг катта сиёсий тугун бўлиб турибди.
Апрель ойи охирида The New York Times нашри тўрт нафар аноним манбага таяниб, Украина вакиллари Россия ҳали ҳам ҳарбий йўл билан эгаллашга уринаётган Донбасснинг бир қисмини “Донниленд” деб аташ таклифини илгари сургани ҳақида ёзган эди. Нашрга кўра, бундай ғоя Трампнинг хайрихоҳлигини қозониш мақсадида билдирилган бўлиши мумкин.
АҚШ вице-президенти Ж.Д. Вэнс ҳудудий баҳсни “бир неча квадрат километр” атрофидаги масала сифатида баҳолагани ҳам муҳокамаларга сабаб бўлди. Шундан сўнг Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков Россия ва Украина ўртасидаги асосий ҳудудий келишмовчилик Донецк вилоятининг Москва ҳали назорат қилмаётган тахминан 17–18 фоизи билан боғлиқ эканини билдирган.
Февраль ойи охирида айнан ҳудудий масалалар сабаб Украина бўйича тинчлик музокаралари боши берк кўчага кириб қолгани айтилган эди. Кейинчалик Вашингтоннинг асосий эътибори АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий ҳаракатларига қаратилгани таъкидланмоқда.
Қисқаси, Трампнинг “йўқ” деган жавоби Донбасс бўйича яширин келишув ҳақидаги гапларга ҳозирча нуқта қўйгандек кўринди. Аммо бу масала ҳали ҳам катта геосиёсий савдо, оғир музокаралар ва кескин баҳслар марказида қолмоқда. Донбасс атрофидаги ҳар бир баёнот эса энди оддий сиёсий гап эмас, балки уруш ва тинчлик ўртасидаги нозик сигнал сифатида қабул қилинмоқда.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
