Дунё бозорида қимматбаҳо металларга, хусусан, олтинга бўлган талаб тинимсиз ортиб бораётган бир пайтда, сайёрамизнинг энг йирик олтин ишлаб чиқарувчи давлатлари маълум бўлди. Нуфузли Visual Capitalist таҳлилий портали Жаҳон олтин кенгаши (World Gold Council) тақдим этган сўнгги расмий маълумотлар асосида махсус инфографика тайёрлади. Ушбу рейтингда сариқ метални қазиб олиш бўйича дунёда етакчилик қилаётган мамлакатлар ва соҳадаги янги трендлар акс этган.
Янгиланган ҳисоботга кўра, халқаро олтин қазиб олиш саноатида геосиёсий ва иқтисодий ўзгаришлар туфайли янги кучлар мувозанати шаклланаётгани кузатилмоқда.
Олтин пойгаси етакчилари: Хитой, Россия ва Австралия
Ер қаъридан қимматбаҳо маъданларни ажратиб олиш бўйича дунё тахтини кутилганидек Хитой Халқ Республикаси банд этиб турибди. Чин юрти бир йилда нақд 380,2 тонна олтин қазиб олиш ҳажми билан сайёрамизда мутлақ биринчи ўринни эгаллади. Мазкур кўрсаткич жаҳон бўйича умумий олтин ишлаб чиқариш ҳажмининг 10 фоиздан ортиғини ташкил қилади. Эътиборли жиҳати, Тангри таоло беҳисоб захира берган Хитой нафақат энг йирик қазиб олувчи, балки бугунги кунда дунёдаги энг катта олтин истеъмолчиларидан (харидорларидан) бири ҳам ҳисобланади.
Рейтингнинг иккинчи поғонасини эса Ғарбнинг қатъий санкциялари ва оғир геосиёсий босимларига қарамай, ўз салоҳиятини йўқотмаган Россия Федерацияси барқарор сақлаб қолди. Кучли учликни эса ўзининг бой минерал-хомашё базаси ва ўта ривожланган, замонавий тоғ-кон саноати туфайли юқори натижаларни қайд этиб келаётган Австралия қитъа-давлати якунлаб берган.
Африка қитъасининг инқилобий юриши ва Гана феномени
Сўнгги йилларда глобал олтин бозорида Жанубий ярим шар, хусусан, Африка қитъаси давлатларининг мавқеи ҳайратланарли даражада тез суръатлар билан ошиб бормоқда. Сўнгги таҳлиллар шуни кўрсатмоқдаки, ҳозирги кунда Африка заминидаги конлар дунёдаги умумий олтин қазиб олиш ҳажмининг қарийб чорагини (25 фоизини) таъминламоқда.
Қора қитъада эса ҳақиқий олтин инқилоби содир бўлди:
Гана давлати йилига 140,6 тонна олтин ишлаб чиқариш кўрсаткичи билан Африкадаги энг йирик етакчи давлатга айланди;
Ушбу кўрсаткич бўйича қитъада кейинги ўринларни барқарор иқтисодий ўсишга эришаётган Мали ҳамда анъанавий равишда олтин конлари билан машҳур бўлган Жанубий Африка Республикаси (ЖАР) эгаллаб турибди.
Миллиардлаб инвестициялар ва сиёсий беқарорлик тўсиқлари
Бундан ташқари, Буркина-Фасо, Судан, Танзания ва Кот-д’Ивуар каби мамлакатларда ҳам охирги ўн йил ичида соф олтин ажратиб олиш ҳажми сезиларли даражада юқорилади. Халқаро экспертларнинг фикрича, бундай кескин ўсиш суръатлари маҳаллий ҳукуматлар томонидан тоғ-кончилик соҳасига хорижий инвестицияларни фаол жалб қилиш сиёсати юритилаётгани билан бевосита боғлиқдир.
Бироқ қитъанинг айрим минтақаларида кузатилаётган сиёсий беқарорлик, ички низолар ва хавфсизликка оид жиддий муаммолар замонавий технологияларни конларга олиб кириш ҳамда олтин қазиб олиш жараёнларини анча қийинлаштирмоқда. Шундай хавф-хатарларга қарамай, Африка барибир дунёнинг энг йирик ва трансмиллий тоғ-кон корпорациялари учун келажакдаги энг истиқболли ва даромадли бозор бўлиб қолмоқда.
Сизнингча, хорижий инвестициялар оқими келажакда Африка давлатларига олтин қазиб олиш бўйича Хитой ва Россия каби гигантларни ортда қолдириш имконини берадими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
