Яқин Шарқ минтақасида сиёсий ва ҳарбий кескинлик кутилмаганда яна оловланди. Оқ уй маъмурияти ва Теҳрон ўртасидаги зиддиятлар очиқ тўқнашувлар босқичига ўтди. АҚШ қуролли кучлари Эрон жанубий сарҳадларидаги стратегик аҳамиятга эга бўлган Бандар-Аббос порти яқинидаги ҳарбий иншоотга кучли ҳаво зарбаси йўллади.
«Reuters» ахборот агентлигининг океан ортидаги юқори мартабали мулозимларга таяниб хабар беришича, ушбу ҳужум минтақадаги кучлар нисбатини бутунлай ўзгартириб юбориши мумкин. Жаҳон ҳамжамияти хавотир билан кузатаётган ушбу қалтис тўқнашув тафсилотлари ва томонларнинг расмий муносабатларини битта мақолага жамладик.
Ҳўрмуз бўғозидаги ҳаво жанги ва махфий нишон
Америкалик ҳарбий қўмондонлик вакилининг сўзларига кўра, АҚШ ҳаво ҳужумидан ҳимоя тизимлари халқаро сув йўллари ҳисобланган Ҳўрмуз бўғози ҳудудида Эронга тегишли бўлган тўртта жанговар дронни (учувчисиз учиш аппарати) ҳавода уриб туширган.
Бироқ АҚШ армияси бу билан тўхтаб қолмаган. Пентагон Бандар-Аббос шаҳрида жойлашган Эроннинг махфий ерости бошқарув штабини нишонга олган. Олинган тезкор маълумотларга кўра, айнан ўша сонияларда ушбу яширин маскандан навбатдаги ҳужумкор дронни ҳавога кўтаришга қизғин ҳозирлик кўрилаётган бўлган. Оқ уй вакиллари ушбу кескин ҳарбий ҳаракатлар фақатгина «мудофаа мақсадларида ҳамда мавжуд ўт очишни тўхтатиш тартибини муҳофаза қилиш учун» амалга оширилганини иддао қилмоқда.
Эроннинг кескин жавоби ва Кувайтдаги хавотир
Американинг бу зарбаси жавобсиз қолмади. Орадан кўп ўтмай, Эроннинг энг қудратли ҳарбий тузилмаси ҳисобланган Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) баёнот бериб, АҚШ тажовузига муносиб жавоб қайтарилганини эълон қилди. Эрон ҳарбийлари Пентагоннинг Яқин Шарқдаги йирик авиабазаларидан бирига ракета ва дронлар билан жавоб зарбаси йўллаган.
Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси баёноти: «Бу ҳужум Вашингтон учун жиддий огоҳлантиришдир. Улар ҳар қандай тажовузкорлик жавобсиз қолмаслигини билишлари шарт. Агар ушбу ҳолат яна такрорланадиган бўлса, Теҳроннинг кейинги зарбалари бундан ҳам аёвсиз ва қатъий тус олади».
Гарчи Эрон томони айнан қайси ҳарбий база нишонга олинганини сир тутган бўлса-да, айнан ўша дақиқаларда Кувайт Қуролли кучлари (бу ерда АҚШнинг энг йирик ҳарбий масканлари жойлашган) мамлакат ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари четдан учиб келган бир нечта ракета ва дронларни йўқ қилгани ҳақида шошилинч хабар тарқатди.
Кемаларга қарата ўт очилиши: Кўнгилсизлик нимадан бошланди?
Эроннинг «Tasnim» ахборот агентлиги берган маълумотларга қараганда, АҚШнинг ҳаво ҳужумидан сал аввалроқ Ҳўрмуз бўғозида қалтис воқеа юз берган. ИИМК денгиз кучлари мазкур бўғоз орқали сузиб ўтишга уринган, Америкага тегишли (ёки унга қарашли) улкан нефть танкерини тўхтатиш учун ўт очган. Қуролли қаршиликка учраган йирик кема ўз йўналишини ўзгартириб, ортга қайтишга мажбур бўлган.
Вазиятнинг асл сабаби нимада? Ҳозирда икки давлат ўртасида парда ортида ўт очишни тўхтатиш бўйича оғир музокаралар кетаётган эди. Томонлар дунё иқтисодиёти учун сув ва ҳаводек зарур бўлган Ҳўрмуз бўғозини кемалар қатнови учун қайта очиш масаласида бир қарорга кела олишмаяпти. Эрон уруш бошланган илк кунлардаёқ бу йўлни тўсиб қўйган, АҚШ эса бунга жавобан Эроннинг барча денгиз портларини қамал (блокада) қилган эди.
Дональд Трампнинг шартлари ва қатъий ультиматум
Бу воқеалардан бир кун олдин, яъни 27 май санасида АҚШ Президенти Дональд Трамп Эрон билан олиб борилаётган сиёсий мулоқотлар шартидан умуман қониқмаётганини очиқ айтган эди. Оқ уй раҳбари Эрон ҳукумати иқтисодий инқироздан чиқиш ва урушни тугатиш учун ушбу битимни тузишни «ҳаддан ташқари қаттиқ истаётганини» қистириб ўтди.
Шу билан бир қаторда, Трамп агар Теҳрон Вашингтон қўяётган талабларга тўлиқ бўйин эгмаса, Эроннинг ядровий ва ҳарбий объектлари бўйлаб шафқатсиз ва кенг кўламли ҳаво зарбалари қайтадан бошланиши ҳақида яна бир бор ультиматум берди. Минтақада тинчлик ўрнатиш йўлидаги бу қалтис қадамлар дунё бозорида нефть нархининг кўтарилишига ва янги уруш ўчоғининг аланга олишига сабаб бўлиши мумкин. Вазиятни кузатишда давом этамиз.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
