Хитой “мис қироли” умрбод қамоққа ҳукм қилинди: йирик Maike империясининг қулаши

Хитойнинг йирик савдо гиганти — Maike Metals International асосчиси ва раҳбари, бир пайтлар мамлакатнинг «мис қироли» дея таърифланган 61 ёшли тадбиркор Хэ Цзинби шартномавий фирибгарлик ва порахўрликда айбланиб, умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Бу ҳақда Bloomberg агентлиги ўз манбаларига таяниб хабар берди.

Сиан шаҳри судининг ёпиқ тарзда чиқарган қарорига кўра, компания раҳбариятининг қаллоблик ва ноқонуний молиявий хатти-ҳаракатлари Хитойнинг бир нечта йирик банкларига 1 миллиард доллардан ортиқ миқдорда тўғридан-тўғри зарар кўриш хавфини туғдирган. Миллиардер тадбиркорнинг ўзи суд ҳукми устидан шикоят аризаси киритган.

8,7 минг доллардан бошланган салтанат: Хитой мис бозорининг 25 фоизи

Хэ Цзинбининг бизнес йўли замонавий Хитой савдо-саноат тарихидаги энг ёрқин кўтарилишлардан бири бўлган:

• Илк қадамлар: 1993 йилда Сиан шаҳрида дўстлари билан бор-йўғи 50 минг юань (ўша пайтдаги курс бўйича тахминан 8,7 минг доллар) кредит олиб, Maike савдо уйига асос солган;

• Мис гигантига айланиш: Дастлаб электротехника ва механика маҳсулотлари сотишдан бошланган бизнес тез орада металлолом, мис симлар ва тозаланган мис савдосига ихтисослашди;

• Бозордаги монопол мавқе: Ўз ривожланишининг энг юқори чўққисига чиққан даврда Maike Metals бутун Хитой импорт қиладиган мис хомашёсининг тўртдан бир қисмини (25%) ёлғиз ўзи таъминлаган.

Инқироз занжири: Пандемия, кўчмас мулк қулаши ва металл гарови

Компания фаолиятидаги хатарли молиявий схемалар пандемия даврида панд бера бошлади:

• Хавфли кредитлаш схемаси: Maike компанияси ўз омборларида сақланаётган ва ташилаётган улкан мис захираларини банкларга гаровга қўйиш орқали минглаб миллиард юань кредитлар жалб қилган;

• Кўчмас мулк инқирози: Савдодан ташқари, магнат меҳмонхоналар ва бизнес марказлари қурилишига улкан инвестициялар киритган эди. Бироқ Хитой кўчмас мулк бозоридаги бўҳрон бу маблағларни «музлатиб» қўйди;

• Пандемия ва нархлар тушиши: 2022 йилги қатъий ковид чекловлари логистикани издан чиқарди, жаҳон бозорида мис нархининг кескин пасайиши эса касса узилишлари ва қарзларни қоплай олмасликка олиб келди.

Ҳибс, банкротлик ва ҳимоя томонининг позицияси

Империянинг якуний инқирози ва суд жараёни қуйидагича ривожланди:

• Шов-шувли ғойиб бўлиш: 2023 йилнинг октябрь ойида компания ходимлари раҳбар билан алоқани буткул йўқотди, орадан кўп ўтмай унинг полиция томонидан ҳибсга олингани аён бўлди. Кейинги ойда Maike расман банкротлик эълон қилди;

• Адвокатларнинг важлари: Судда ҳимоячилар тадбиркорнинг фирибгарлик мақсади бўлмаганини, компания ўн йилдан ортиқ вақт мобайнида банклар олдидаги мажбуриятларини мунтазам бажариб келганини таъкидлади;

• Банкларнинг хатоси: Ҳимоя томонига кўра, юзага келган улкан банк йўқотишларининг асосий сабабларидан бири кредиторларнинг ўзидаги хавф-хатарларни баҳолаш (risk-management) тизими бўш бўлгани билан боғлиқ.

Maike Metals ва Хэ Цзинби ишининг асосий кўрсаткичлари

Хэ Цзинбининг иши Хитойда пандемия ва кўчмас мулк бозори ортидан келиб чиққан энг йирик молиявий жиноятлардан бири сифатида глобал хомашё бозорлари тарихида қолмоқда.