Флоридада 9 кишининг умрига зомин бўлган самолёт кабинасидаги сўнгги мулоқот (видео)

2026 йил 1 ноябрь куни АҚШнинг Флорида штати Палм-Бич округи, Гринакрис ҳудудида рўй берган даҳшатли авиаҳалокат тафсилотлари бўйича шов-шувли маълумотлар очиқланди. Техас штатининг Остин шаҳридан Багама ороллари томон йўл олган ва бортидаги барча 9 кишининг ўлимига сабаб бўлган Learjet 60 хусусий бизнес-жети кабинасидаги учувчилар ва авиадиспетчер ўртасидаги сўнгги драматик радиомулоқот аудиоси тарқалди.

Авиация хавфсизлиги архивлари (LiveATC) ва етакчи ОАВлар томонидан эълон қилинган расмий ёзув экипажнинг музлаш, кучли турбулентлик ва бошқарувнинг тўлиқ йўқолиши билан кечган сўнгги сониялардаги жон талвасасини ошкор қилди.

Тинч парвоздан фожиагача: Аудиоёзувдаги воқеалар хроникаси

Эълон қилинган стенограмма ва аудиоёзувда ҳалокатнинг дақиқама-дақиқа ривожланиши қуйидагича акс этган:

• 1. Музлаш ва ноқулай об-ҳаво: Дастлаб учувчи ташқаридаги ҳаво ҳарорати -47 даражага тушиб кетганини, ўртача турбулентлик кузатилаётганини ва самолёт қисмлари музлаётганини билдирган. Ҳолатни ҳозирча назорат қила олишаётганини таъкидлаб, хавфсизроқ баландликка кўтарилиш учун рухсат сўраган;

• 2. Ҳалокатли шўнғиш (Mayday): Бир неча сония ичида вазият назоратдан чиқиб кетган. Кабинадан учувчининг ҳаяжонли овози янграган: «Биз қулаяпмиз. Mayday, mayday! Дақиқасига 10 000 фут тезликда пастга шўнғияпмиз, фавқулодда ҳолат эълон қиламиз!»;

• 3. Сўнгги бақириқ ва ибодат: Пастлаш тезлиги дақиқасига нақд 20 000 – 22 000 футга (тахминан 6-7 минг метрга) етган. Учувчи ер яқинлашаётганини кўриб: «Биз ерга уриламиз! (We're gonna crash into the ground)» деб қичқирган. Мулоқотдаги сўнгги сўзлар эса: «Ташқарига қара, лаънат бўлсин, вақтимиз тугади! (We're out of time)» бўлган. Аудио фонида эса иккинчи учувчининг сўнгги сонияларда ибодат қилаётгани аниқ эшитилади.

Техник носозлик тахмини: Орқа стабилизатор синиб кетганми?

Авиация мутахассислари самолётнинг нима сабабдан бундай мислсиз тезликда тик пастга қулаганига оид бирламчи техник хулосаларни билдирмоқда:

• Музлаш ва детал синиши: Кучли бўрон ва кескин манфий ҳарорат туфайли самолёт дума (орқа) қисмидаги горизонтал стабилизатор музлаб қолган ва оғир босим остида синиб кетган бўлиши мумкин;

• Бошқарувсиз қулаш: Бундай синиш натижасида учувчилар руль ва баландлик бошқарувини бутунлай йўқотган ҳамда самолёт тўғридан-тўғри шўнғиш ҳолатига кирган;

• Улкан портлаш ва кратер: Самолёт автомобил йўлига жуда катта кинетик тезлик билан бориб урилган, зарба кучидан улкан кратер (воронка) ҳосил бўлиб, кучли ёнғин келиб чиққан.

Ҳозирда АҚШ Транспорт хавфсизлиги миллий кенгаши (NTSB) ва Федерал фуқаро авиацияси бошқармаси (FAA) ушбу аудиоёзувни асосий ашёвий далил сифатида қабул қилиб, ҳалокат юзасидан кенг кўламли суриштирув олиб бормоқда.