Ҳурмуз бўғозидаги инқироз: Жаҳон бозорида дизель ёқилғисининг кескин тақчиллиги бошланди

Жаҳон энергетика бозори дизель ёқилғисининг мисли кўрилмаган тақчиллигига дуч келди. Бундай хавотирли баёнотни Доҳа шаҳрида бўлиб ўтаётган халқаро ADIPEC 2026 кўргазма-конференциясида Абу-Даби миллий нефть компанияси (ADNOC) раҳбари Султон бин Аҳмад ал-Жобир маълум қилди.

Юқори мартабали мулозимнинг таъкидлашича, сайёрамизнинг бир қатор асосий минтақаларида мавжуд ёқилғи захиралари жорий мавсум учун сўнгги 35 йилдаги энг паст кўрсаткич даражасига тушиб кетган. Бу эса глобал логистика, қишлоқ хўжалиги ва ишлаб чиқариш тизимини катта хавф остида қолдирмоқда.

Инқироз сабаблари: Захиралар нега бу қадар қуриди?

Ёқилғи ҳажмининг кескин камайишига бевосита Яқин Шарқ минтақасидаги ҳарбий-сиёсий зиддиятларнинг кучайиши сабаб бўлган:

• Ҳурмуз бўғозидаги фалажлик: Нефть маҳсулотлари етказиб беришдаги критик узилиш дунёдаги энг муҳим денгиз артерияси бўлмиш Ҳурмуз бўғози орқали кемалар қатновининг деярли тўхтаб қолгани оқибатида юзага келди;

• 35 йиллик антирекорд: Хавфсиз денгиз йўлларининг ёпилиши асосий истеъмолчи марказларда дизель захираларининг 1991 йилдан буён қайд этилмаган даражада пасайишига олиб келди;

• Реал секторга кучли зарба: Дизель ёқилғиси тақчиллиги транспорт, юк ташиш ва оғир саноат нархларининг ошишига, бу эса ўз навбатида бутун дунё бўйлаб янги инфляция тўлқинига замин яратади.

Фақат дизель эмас: Суюлтирилган газ (СПГ) бозорида ҳам тақчиллик

ADNOC раҳбари мазкур инқироз комплекс тарзда кечаётганини ва бир вақтнинг ўзида бошқа энергия манбаларини ҳам қамраб олганини билдирди:

• СПГ тақчиллиги: Дизель билан бир қаторда дунё бозоридаги истеъмолчилар суюлтирилган табиий газ (СПГ)нинг ҳам жиддий етишмовчилигини бошдан кечирмоқда;

• Қиш олдидан хавф: Совуқ мавсум бошланиши арафасида ҳам мотор ёқилғиси, ҳам иситиш ва электр ишлаб чиқариш учун ишлатиладиган газ танқислиги жаҳон энергетика тизимини ўта нозик ва заиф ҳолатга келтириб қўйди;

• Дипломатик ечим зарурлиги: Яқин Шарқдаги кескинлик бартараф этилмагунча ва Ҳурмуз бўғози орқали танкерлар ҳаракати тўлиқ тикланмагунча, бозорда нархлар ва таклиф мувозанати тикланмаслиги прогноз қилинмоқда.