Тиланчилик учун жарима ошди: энди 2,2 млн сўмгача жазо қўлланади

Ўзбекистонда тиланчилик билан шуғулланганлик ва бошқа шахсларни бу ишга жалб қилганлик учун жарималар оширилди. Янги қоидаларга кўра, тиланчилик қилган шахсга 2,2 миллион сўмгача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси қўлланиши мумкин. Бошқаларни тиланчиликка жалб этганлар учун эса жарима 6,6 миллион сўмгача етади.

Президент имзолаган қонун билан маъмурий жавобгарлик чоралари кучайтирилди. Ўзгаришлар фақат кўчада пул сўраш билан чекланмайди: бошқа одамларни, жумладан, ҳимояга муҳтож шахсларни тиланчиликка жалб қилиш ҳам алоҳида эътибор марказида.

Тиланчилик учун қандай жазо белгиланди?

Янги тартибга мувофиқ, тиланчилик билан шуғулланганлик учун БҲМнинг 3 бараваридан 5 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси қўлланиши мумкин.

Ҳозирги ҳисоб-китоб бўйича бу қуйидаги миқдорларга тўғри келади:

• Энг кам жарима — 1 миллион 320 минг сўм.

• Энг юқори жарима — 2 миллион 200 минг сўм.

• Маъмурий қамоқ — 15 суткагача.

Шу тариқа, ҳуқуқбузарлик учун молиявий жавобгарлик аввалгига нисбатан оширилди. Қайси жазо қўлланиши эса қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.

Бошқаларни тиланчиликка жалб қилганларга жазо янада оғир

Қонунчиликда бошқа шахсларни тиланчилик қилишга жалб этиш учун ҳам алоҳида жавобгарлик назарда тутилган.

Бундай ҳаракат учун БҲМнинг 10 бараваридан 15 бараваригача жарима ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ белгиланган.

Бу эса қуйидаги суммаларни англатади:

• Энг кам жарима — 4 миллион 400 минг сўм.

• Энг юқори жарима — 6 миллион 600 минг сўм.

• Маъмурий қамоқ — 15 суткагача.

Мазкур норма, айниқса, вояга етмаганлар, кексалар, ногиронлиги бўлган шахслар ва руҳий касалликлари мавжуд инсонларни тиланчиликка жалб қилиш каби ҳолатларга қарши курашиш нуқтаи назаридан аҳамиятлидир.

Шунингдек, одамни тиланчилик қилишга мажбурлаш ва унинг иродасига таъсир қилувчи айрим моддаларни истеъмол қилишга ундаш билан боғлиқ ҳолатлар ҳам қонунчиликда назарда тутилган.

Янги қоидалар қачондан кучга кирди?

Расмий маълумотларга кўра, тегишли қонун 2026 йил 14 октябрь куни имзоланган ва янги жазо чоралари 15 октябрдан кучга кирган. Ўзгартишлар Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг тиланчиликка оид 188-3-моддасига тааллуқли.

Демак, янги жарималар шунчаки таклиф эмас — қонунчиликка киритилган ўзгартишлар сифатида амал қила бошлади.

Муаммони фақат жарима билан ҳал этиш мумкинми?

Тиланчилик масаласи фақат ҳуқуқбузарлик ва жазо билан боғлиқ эмас. Унинг ортида ишсизлик, оғир ижтимоий шароит, уй-жой муаммолари ёки инсоннинг ёрдамга муҳтожлиги каби омиллар ҳам бўлиши мумкин.

Шу сабабли жавобгарлик чоралари билан бир қаторда, ҳақиқатан ҳам қийин аҳволда қолган инсонларга ижтимоий ёрдам кўрсатиш, уларни қўллаб-қувватлаш ва бошқа шахслар томонидан эксплуатация қилинишининг олдини олиш ҳам муҳим аҳамиятга эга.

Айниқса, болалар, кексалар ва ногиронлиги бўлган шахслардан даромад манбаи сифатида фойдаланишга йўл қўймаслик жамиятнинг ҳам, тегишли идораларнинг ҳам муҳим вазифасидир.

Хулоса

Ўзбекистонда тиланчилик учун жарималарнинг оширилиши ва бошқа шахсларни бу ишга жалб қилганлик учун қаттиқроқ жавобгарлик белгиланиши жамоат жойларидаги тартибни таъминлашга қаратилган чоралардан биридир.

Эндиликда тиланчилик билан шуғулланганлик учун жарима 2,2 миллион сўмгача, бошқа одамларни тиланчиликка жалб қилганлик учун эса 6,6 миллион сўмгача етиши мумкин. Ҳар икки ҳолатда ҳам 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси назарда тутилган.

Бироқ муаммонинг барқарор ечими фақат жазо билан эмас, балки инсонларни қийин вазиятдан чиқаришга қаратилган ижтимоий чоралар билан ҳам боғлиқ.