Халқаро футбол федерацияси ФИФА футболда янги “қоидача” пайдо бўлиши мумкин бўлган ғояни кўриб чиқяпти: рақибни ҳақорат қилиш пайтида оғзини қўл, футболка ёки бошқа усул билан беркитиб гапираётган ўйинчиларни жазолаш. Испания матбуоти, хусусан Marca бу масала ФИФАнинг тегишли футболчилар қўмитаси даражасида муҳокама қилиниши мумкинлигини ёзмоқда.
Бу ғоянинг негизида бир оддий, лекин оғриқли муаммо бор: оғизни ёпиб гапириш — кўпинча ҳақоратни “кўздан яшириш” учун қўлланади. Стадионда камералар бор, микрофонлар бор, лекин футболчи оғзини беркитса, нимадир деганини исботлаш қийинлашади. Энди эса ФИФА айнан шу “қулай ниқоб”га қарши тўхтам қўйиш вариантларини кўряпти.
Гап шу ерда қизийди: бу муҳокамалар УЕФА Чемпионлар лигаси плей-оффидаги шов-шувли ҳолатдан кейин янада тезлашгани айтилмоқда. Лиссабонда бўлиб ўтган "Бенфика" — "Реал Мадрид" (0:1) учрашувида “Бенфика” вингери Жанлука Престианни ва “қаймоқранглилар” ҳужумчиси Винисиус Жуниор ўртасида кескин тўқнашув бўлган. Вазиятда Престианни футболкаси билан оғзини ёпиб, Винисиусга нимадир дегани, кейин эса ўйин бир муддат тўхтаб қолгани хабар қилинган.
Ўйиндан кейин ижтимоий майдонда янада оғир даъволар пайдо бўлди: Винисиусга нисбатан ирқий ҳақорат ишлатилгани ҳақида хабарлар тарқалди. Шу билан бирга, ҳозирча бу масала айни пайтда текширув ва баҳс мавзуси бўлиб турибди — Европа футбол раҳбарияти УЕФА томонидан ҳолат ўрганилаётгани ҳақида ҳам маълумотлар бор.
Нега бу “Престианни қонуни” деб кетяпти?
Медиада шу воқеа фонида “Престианни қонуни” деган атама айланяпти: яъни оғизни беркитиб ҳақорат қилишга қарши махсус санкция механизми. Ташаббуснинг ғояси оддий:
тактика ҳақида шивирлашиб гапириш — бир масала;
рақибга нисбатан ҳақоратни яшириш учун оғиз ёпиш — бошқа масала.
ФИФА атрофидаги айрим вакиллар айнан “ҳақоратни яшириш”ни алоҳида тўхтатиш кераклигини айтаяпти.
Мухлислар учун энг муҳим нуқта: бу ҳали расмий тасдиқланган қоида эмас, муҳокама босқичидаги йўналиш. Аммо тренд равшан — футболда ирқий ҳақорат, камситиш ва ҳақоратомуз мулоқотларга нисбатан босим кучаймоқда. Агар янги қоида қабул қилинса, стадионда “оғизни ёпиб қутулиб кетиш” анча қийинлашади. Ва ростини айтганда, шундай бўлгани яхшироқ: футбол — скилл учун, пасткашлик учун эмас.
